برآیند ِ این‌طبقه‌بندی‌ها و استانداردها، می‌شود قواعد اجتماعی، ارزش نام می‌گیرد، فرد را وا می‌دارد که دربرابر ِ سلطه‌ی جمع سر ِ تسلیم فرو آورد، ثابتاتی که گذر ازشان یا تکذیب و تعلیق ِ آن‌ها به مثابه کفر بوده، چه بسا کیفر ببیند.

این ایستایی ِ اجتماعی، مقاومت دربرابر ِ هنجار شکنی، تلاش ِ ممتد برای اهلی/اجتماعی کردن ِ انسان، از بشر موجودی سلطه‌پذیر می‌سازد که تحت سلطه‌ی کلان اجتماعی، نقش می‌گیرد، گویی استقلال ِ فرم و محتوا در جوامع، گناهی است نابخشودنی و دامنه‌ی انتخاب ِ فردی هم‌آن است که جمع می‌گوید. فرد، مستقل ِ از جمع معنی ندارد و این فرد نیست که باید هر لحظه، چگونه بودنش را تعیین کند، بلکه مومی است که باید خود را در قالب‌های از پیش تعیین شده، جای دهد و بازسازد و نقش پذیرد و قدم از قدم، به خطا برندارد.

اما انسان ِ یاغی بر نمی‌تابد و این چالشی است که تا ابد ادامه خواهد یافت و در کوتاه مدت، فرد زیر ِ بار ِ حملات ِ وحشیانه‌ی اجتماع، قد خم می‌کند، آلوده می‌شود، تخدیر می‌شود، عزلت می‌گزیند و قالب می‌گیرد، قالبی که مدام از سوی جمع تحقیر می‌شود.

دسته‌بندی شده در: کوچه هاي بنفش, انسان, جامعه Tagged: فرد, فردگرایی, هنجارشکنی, انسان, ایستایی, تنهایی, تخدیر, جمع, دسته‌بندی, طبقه‌بندی, عزلت ]]> http://parseha.wordpress.com/2011/09/04/isolation/feed/ 0 parseha http://parseha.wordpress.com/2011/06/15/our_and_yours_green_movement_3/ http://parseha.wordpress.com/2011/06/15/our_and_yours_green_movement_3/#comments Wed, 15 Jun 2011 15:00:11 +0000 علي اردستاني http://parseha.wordpress.com/?p=216 ]]> پیش از این دو نوشته + + در پاسخ به سوالات آقای صبا، منتشر کرده‌ام که در ادامه آخرین ِ این نوشتار را می‌خوانید.

اما سومین سوال آقای صبا:

۳- از جدی‌ترین نقد‌هایی که شما و دوستانتان متوجه حکومت می دانید، نقد‌های اقتصادی است.سوال اینجاست که اگر اقتصاد در تصمیم‌گیرهای سیاسی برای شما موضوعیت دارد،چگونه نگاه کارگزارانی راست را با نگاه چپ میرحسین پیوند می‌دهید و چگونه از خاتمی که جهت گیری مشخص اقتصادی به اذعان کارشناسان اصلاحات، نداشته است حمایت می‌کنید؟ آیا انتقاد اقتصادی صرفاً بهانه‌ای برای تخریب حکومت نیست؟ نگاه‌های به شدت غیرکارشناسی آقای کروبی به اقتصاد را به خاطر دارید؟ اقتصاد در قضاوت شما نسبت به مسائل سیاسی نقش دارد یا ندارد؟ اگر دارد چرا اینچنین بین این چند نگاه صددرصد متفاوت سرگردان هستید؟

برای پاسخ به این سوال، مفروضات ِ آقای صبا را واکاوری نمی‌کن‌ام، مفروضاتی چون: پیوند ِ نگاه ِ راست ِ(لیبرالیستی) کارگزارانی، با دیدگاه چپ‌گرایانه‌ (سوسیالیستی)ی موسوی یا جهت‌گیری ِ مشخص ِ اقتصادی نداشتن ِ خاتمی یا این‌که کارشناسان اصلاحات به این مساله اذعان کرده‌اند، یا نگاه‌های به‌شدت غیرکارشناسی آقای کروبی و …

چون در اصل مساله توفیری ایجاد نمی‌کند، به اعتقاد من، فضای سیاسی ِ پیش ِ روی ما، فضایی چهار قطبی‌است که آقای خامنه‌ای و اعوان‌شان، در یک جبهه، آقای احمدی‌نژاد و تیم ِ تبلیغاتی‌شان، در جبهه‌ی دیگر، جنبش سبز و اصلاحات در جبهه‌‌ای و آقای هاشمی در جبهه‌‌ای دگر قرار دارند. در این زمینه تا حدود زیادی، با این نوشته‌ی خارپشت با عنوان چهارراه که در وبلاگ کمانگیر منتشر شد، موافق‌ام. این نوشته، به خوبی و کمال، تصویری واقعی از صحنه‌ی سیاسی ایران به دست می‌دهد که خواندن ِ آن را بسیار توصیه می‌کن‌ام.

برای روشن شدن ِ بحث، از قول ِ خارپشت، این صحنه‌ی سیاسی را بازنشر می‌دهم. خارپشت می‌نویسد:

اول بگذارید چهار قطب مورد ادعا را با اشاره‌ به جایگاه (نقش) و نمایندگان‌شان (بازیگران‌شان) در حوزه‌ی سیاست نام ببرم و بعد بپردازم به این‌که کدام یک از این چهار قطب بنابر جایگاه ساختاری‌شان در حوزه‌ی سیاست بیشترین تلاش را برای دو قطبی کردن فضای سیاسی انجام می‌دهند. به نظرم چهار قطب فعال در حوزه‌ی فعلی سیاست در ایران عبارتند از جایگاه ولی فقیه و حامیانش که آیت‌الله خامنه‌ای و حامیان به لحاظ سیاسی فعالش آن‌را نمایندگی می‌کنند، جایگاه ریاست‌جمهوری و پایگاه اجتماعی حامیانش که احمدی‌نژاد و حامیان عمدتا غیرسیاسی‌اش در میان مردم عادی آن را نمایندگی می‌کنند، جایگاه مخالفان دولت یا همان اپوزیسیون معروف که حامیان جنبش سبز و نمایندگان از میان رفته‌شان در حوزه‌ی سیاست یعنی آقایان موسوی و کروبی آن‌را نمایندگی می‌کردند و می‌کنند و در نهایت نقش‌ها و جایگاه‌های حاشیه‌ای‌تر و عمدتا نمادین که در یکی از قابل‌توجه‌ترین مصادیق‌اش هاشمی رفسنجانی و تجربه و سابقه‌ی سیاسی‌اش آن را نمایندگی می‌کند.

وی سپس برای تبیین ِ بیش‌تر ِ بحث، به بررسی ِ قدرت ِ سیاسی ِ هریک از این‌قطب‌ها می‌پردازد و می‌گوید:

بگذارید اول وضعیت این چهار قطب را به لحاظ میزان قدرت و دامنه‌ی تاثیرگذاری‌شان در عرصه‌ی سیاست از یکدیگر متمایز کنیم و بعد سعی کنیم ارتباط هر یک از آن‌ها را با سه قطب دیگر روشن کنیم. به گمانم بهتر است برای ساده‌تر شدنِ تخمین میزان قدرت و تاثیرگذاری هر یک از این قطب‌ها، تنها وضعیت دو مولفه را در مورد هر کدام روشن کنیم. یکی موقعیت آن‌ها در جایگاه‌های رسمی که بنابر قانون، میزانی از امکانات و اختیارات را دراختیار آن‌ها قرار می‌دهد و دیگری میزانی از محبوبیت در افکار عمومی و حمایت مردمی. به نظر می‌رسد بر سر برخورداری افراد از جایگاه‌های رسمی و تخمین میزان قدرت و تاثیرگذاری امکانات ملازم با آن جایگاه‌ها، اختلاف‌نظر چندانی وجود نداشته باشد از آن روی که به دلیل ماهیت قانونی و مشخص جایگاه‌های مورد بحث، متغیر یاد شده تا حد زیادی متغیری عینی است اما در باب میزان حمایت عمومی هر یک از چهار قطب یاد شده، بحث و جدل‌های فراوانی وجود دارد و هر یک از چهار قطب تمایل دارد میزان حامیان خود را حداکثری و میزان حامیان قطب‌های رقیب را حداقلی برآورد کند، این است که هر یک از افراد حامی قطب‌های مختلف، بنا بر درک و تصوری که راجع به حامیان قطب خودش و قطب‌های رقیب “در ذهن” دارد، میزان قدرت هر یک از قطب‌ها را متفاوت برآورد خواهد کرد.

و پس از آن، جدول زیر را ترسیم می‌کند:

اما با استفاده از این مقدمه، قصد دارم به این سوال پاسخ ده‌ام که چگونه می‌شود گروه‌هایی که در شرایط ِ طبیعی، رقیب یا حتا مخالف ِ سیاسی به حساب می‌آیند، در شرایطی دیگر، هم‌پیمان به حساب می‌آیند، هم‌آن‌گونه‌ی که آقای خامنه‌ای با وجود تعارضات ِ گوناگون و خطرهای مهلکی که احمدی‌نژاد ایجاد می‌کند، در یک دو راهی، او را به هاشمی رفسنجانی ترجیح می‌دهد.

در ایام انتخابات و پس از آن، نیروهای اجتماعی ِ متمایل به آقای خامنه‌ای، به هر دلیل که بود، در جبهه‌ی آقای احمدی‌نژاد قرار گرفت‌اند و نیروهای مقابل، به واسطه‌ی فضاسازی‌های آقای احمدی‌نژاد، در جبهه‌ی روبرو صف بست‌اند. به تعبیری، آقای احمدی‌نژاد، در مناظرات، تبلیغات و … همه‌ی گروه‌های سیاسی را به دو دسته‌ی خودی غیر خودی تقسیم کرد و در این صف‌آرایی، آقای خامنه‌ای نیز، آگاهانه یا نا‌آگاهانه، برای اولین‌بار در طول تاریخ رهبری‌اش، پرچم‌دار ِ یک جبهه‌ی سیاسی شد، گو این‌که پیش از آن نیز، هرگز سردم‌داری ِ جریانی سیاسی را به عهده نگرفته بود. هم‌پیمانی ِ قدرت‌مندترین نیروی سیاسی، با دومین قدرت ِ رسمی ِ سیاسی، دیگران را ناچار از این جبهه بندی می‌کرد. جنبش ِ سبز و اصلاحات نمی‌توانست به جبهه‌ی خودی ِ تصنعی ِ برساخته‌ی احمدی‌نژاد نقل مکان کند و هاشمی ِ رفسنجانی نیز، حیات ِ خود را در عدم ِ وابستگی ِ مطلق به هر دو دسته می‌دید. گاهی به دیدار رهبری می‌رفت، گاهی در حمایت از جنبش سخن می‌راند، اما به‌هر روی، طراح ِ این دو قطبی ِ مصنوعی، یعنی احمدی‌نژاد و یاران‌اش،  از او، یعنی هاشمی‌رفسنجانی، پرچم‌دار ِ جنبش ِ سبز برساخته بودند، تا بتوان‌اند به سادگی مخالفان‌اش را قلع و قمع کن‌اند. به سخن ِ دیگر، این آرایش سیاسی، محصول ِ بازی‌های رسانه‌ای و تبلیغاتی ِ آقای احمدی‌نژاد بود که هرچند، به باور ِ عموم، علیه ِ جنبش ِ سبز بود، اما در حقیت علیه ِ جایگاه و شخص ِ آقای خامنه‌ای از یک‌سو و کلیت ِ نظام ِ سیاسی ِ جمهوری‌اسلامی ِ ایران طرح‌ریزی و اجرا شد. این بازی، زمانی به بار نشست که آقای خامنه‌ای در سخنرانی ِ ۲۹ خردادشان، به این‌بازی، جواب ِ مثبت دادند و به‌جای ایفای نقش ِ داور ِ بی‌طرف، دست به انتخاب ِ بین ِ آقای احمدی‌نژاد و آقای هاشمی در آن دو قطبی ِ مصنوعی زد و تمایل خویش به احمدی‌نژادشان را علنی کرد.

به عبارت دیگر آقای خامنه‌ای پذیرفت که جنبش ِ سبز، بازی ِ آقای هاشمی، برای کسب ِ قدرت ِ سیاسی ِ بیش‌تر است، حالا آن‌که این بازی، از ابتدا، توسط ِ آقای احمدی‌نژاد و تیم ِ تبلیغاتی‌شان طراحی و اجرا شده بود. چنین شد که آقای خامنه‌ای از جایگاه ِ رهبری ِ جمهوری ِ اسلامی به سرکردگی ِ گروهی سیاسی، تقلیل ِ مقام داد و دربرابر ِ جنبش ِ سبز سینه سپر کرد.

از این‌رو تمام ِ قدرت ِ رسمی ِ سیاسی، در برابر تمام ِ قدرت ِ غیر ِ رسمی ِ معترض صف آراست و جنبش ِ سبز، از این‌جا به بعد نه تنها باید با احمدی‌نژاد و دستگاه ِ متقلب ِ سیاسی‌اش رو در رو می‌شد که شخص ِ رهبری، نیروهای نظامی و انتظامی، مجالس ِ خبرگان و شورا و قوه‌ی قضاییه نیز در صف ِ مقابل او ایستاده بودند، به‌این فهرست بلند و هراس‌ناک، دست‌گاه مبتذل ِ صدا و سیما را نیز بی‌افزایید. در چنین شرایطی، اختلاف ِ نظرهای اقتصادی و حتا سیاسی، جایی برای عرض ِ اندام نداشت‌اند، هم‌آن‌گونه آقای خامنه‌ای، در یک اشتباه ِ بزرگ ِ استراتژیک، ترجیح داد که از مقام ِ رهبری به هواداری ِ احمدی‌نژاد و سرکردگی ِ قدرت ِ رسمی ِ سیاسی نزول کند، هاشمی، اصلاحات و جنبش، ناچار از اتحاد بودند، اگر نه نا گفته پیداست که در یک زمین ِ طبیعی ِ سیاسی، بازی ِ سیاسی بین ِ هاشمی، خاتمی و موسوی، بازی ِ رقابت خواهد بود نه هم‌کاری.

سوال بعدی ِ آقای صبا اما به‌این شرح بود:

۴ـ یکی دیگر از نقد‌های جدی شما به حکومت، بحث سرکوب ، ارعاب و برخورد‌های خشن است. و بسیار شنیده‌ایم که دوستان شما می‌فرمایند، این حکومت آنقدر جنایت کرده که هیچ راه مسالمت آمیزی باقی نگذاشته است. ضمن محکوم کردن اینگونه برخورد‌ ها؛ سوال این است که به فرض صحت تمامی ادعاها،‌ چرا کمتر از یک دهم این اتفاقات در عقب مانده‌ترین کشور‌های منطقه، باعث بروز انقلاب و ایستادگی مردم و جوانان در خیابان‌ها، مقابل توپ و تانک و مسلسل و جنگنده‌های حکومت می شود ولی در ایران با وجود به قول شما تکرار این وقایع خشن و بازتاب گسترده‌ی آن توسط رسانه‌های جمعی، شاهد حضور گسترده و ایستادگی بیشتر از ۲۴ ساعت جنبش ، نمی‌باشیم؟ چرا فراخوان‌های اخیر مکرراً با شکست مواجه می‌شود؟ آیا این نمود بارز عدم جایگاه مردمی این جنبش در بین مردم نیست؟‌

قبل از پاسخ دادن به این سوال، لازم می‌دان‌ام به جمله‌ی «ضمن محکوم کردن اینگونه برخورد‌ها» اشاره کن‌ام و چند نکته را متذکر شوم:

نخست این‌که «محکوم کردن» دقیقن به چه معنی‌است؟ آیا می‌توان کسی را به دلیل این‌که اعتقاد دارد «این حکومت آنقدر جنایت کرده که هیچ راه مسالمت آمیزی باقی نگذاشته است.» محکوم کرد؟

دیگر آن‌که آیا در ماجراهای بعد از انتخابات فجایع ِ کهریزک، قتل‌های خیابانی، شهید دزدی، قتل در روز عاشورا و ماه حرام، دادگاه‌های نمایشی، محکومیت‌های عجیب و غریب، دروغ‌گویی و خبرپراکنی‌های سخیف و عاری از اندکی درایت در صدا و سیما، خشونت رسمی و علنی علیه ِ معترضان ِ غیر ِ مسلح که در راه‌پیمایی‌های سکوت شرکت کرده بودند و از این دست امور اتفاق نی‌افتاد؟

آیا در زندان‌ها، شکنجه و تهدید به دست‌گیری ِ خانواده‌ها و … اتفاق نی‌افتاد؟ آیا فحاشی‌های رکیک، ضرب و شتم تا سرحد مرگ که بعضن منجر به مرگ هم شد، در زندان‌ها و بازداشت‌گاه‌های مخفی، اتفاق نی‌افتاد؟ آیا پرونده‌ی زندان‌های خصوصی! رو نشد؟

آیا کسی با دیدن ِ چنین توحشی، حق ندارد گمان برد که راه ِ مسالمت‌آمیزی برای بازگشت به دموکراسی وجود ندارد و هرچه هست، از مسیر ِ تغییر ِ نظام ِ سیاسی محقق می‌شود؟ و آیا کسی که چنین بی‌اندیشد محکوم است ولی مرتکبین ِ چنین جنایاتی، می‌توان‌اند آسوده خاطر در خیابان‌های شهر جولان دهند و کسی کک‌اش هم نگزد؟

اما پاسخ به سوال:

هم‌آن‌طور که پیش‌تر به این سوال پاسخ داده‌ام، جنبش ِ سبز و قاطبه‌ی بدنه‌ی آن، علاقه‌ای به براندازی ندارند و برآن‌اند که تا حد ِ ممکن، حقوق خویش را از روش‌های مسالمت‌آمیز، به دست آورند. حقوقی که البته متاسفانه توسط ِ نیروهایی قلیل با قدرتی کثیر، از ایشان سلب شده است، انقلاب ِ سال ۵۷، باید توانسته باشد که قدرت در ایران را از نظامی تک‌قطبی و متمرکز به نظامی چندقطبی و متکثر تغییر دهد و به اعتقاد ِ بسیاری از یاران ِ جنبش، این اتفاق، هرچند ضعیف، اما افتاده است. اگر نه برای مردمان کار ِ صعبی نبود که به جای دست ِ خالی و چند تکه پارچه‌ی سبز و احیانن شعارنوشته‌ای، با چماق و نارنجک‌های دست‌ساز و ککتول‌مولوتف و اسپری فلفل، به جنگ ِ موتور سواران روند. اما این‌طور نشد و متاسفانه از این واقعیت، درک ِ درستی در متجاوزان ِ به حقوق ِ مردم شکل نگرفت.

و اما مغالطه‌ی دیگری که در این سخن، نهفته است، آن‌که بسیار بودن ِ تعداد ِ مدعیان را مترادف ِ حق بودن ِ مدعا قرار می‌دهد حالا آن‌که تعداد ِ کثیر یا قلیل مدعیان، بر حق یا نا حق شدن ِ حقی، تاثیر نمی‌گذارد، هم‌آن‌طور که تعداد ِ کثیر ِ اهل ِ تسنن باعث نمی‌شود که شیعیان بر سبیل ِ انحراف باشند. اگر خواستار ِ حق بوده باش‌ایم، تنها ادعای یک نفر کافی بود تا به مدعایش رسیدگی شود و احیانن همگان، در برابر ِ حق ِ هم‌آن یک نفر سر تسلیم فرود آورند.

اما درباره‌ی این سوال که «چرا فراخوان‌های اخیر مکرراً با شکست مواجه می‌شود؟ آیا این نمود بارز عدم جایگاه مردمی این جنبش در بین مردم نیست؟‌» پاسخ ساده است: خیر و آزمودن ِ این ادعا کار ِ سهلی است، قدرت در ایران اجازه دهد که یک بار دیگر، مردم به خیابان بیایند و به‌جای دستور حمله، دستور بدهند که با خشونت‌طلبان و متعرضان ِ به حقوق ملت برخورد شود، خواهیم دید که چه جمعیتی در خیابان‌های شهر شکل خواهد گرفت و چه شور ِ عظیمی به راه خواهد افتاد. اگر حکومت، از این مساله بیم ندارد، چرا هنوز یه سبعانه‌ترین شکلی، تشییع جنازه‌ی درگذشت‌گان جنبش را نیز به بلوا و عزایی تازه بدل می‌کند؟ چرا هنوز هم از جنازه دزدی دست بر نمی‌دارد و حاضران را به ضرب ِ چماق، از محل می‌پراکند؟

این‌که کسانی از ترس ِ مرگ، حق ِ خود را فراموش کن‌اند، چیز ِ عجیبی نی‌است، این‌که کسانی ادعای حق بودن و نمایندگی ِ خدا بر زمین بودن داشته باشند و حاضر به شنیدن سخن ِ مخالفان خود نباشند و از ترس ِ حق بودن ِ حرف ِ مخالفان، ایشان را به ضرب گلوله و دشنه از میدان به در کن‌اند عجیب است. این سبزها نی‌است‌اند که باید پاسخ دهند چرا به میدان نمی‌آیند، این متجاوزین به حقوق ملت‌اند که باید به جای داستان‌سرایی‌های سخیفی چون فتنه و عوامل خارجی، بگویند چرا حق ِ ملت مبنی بر راهپیمایی‌های اعتراضی را از ایشان سلب می‌کن‌اند؟

و هم‌چنین بله حامیان ِ جنبش ِ سبز، با خشونت مخالف‌اند و برای «مرگ»، به خیابان‌ها نمی‌آیند، آن‌ها دنبال ِ حقوق‌شان برای «زندگی‌»اند و می‌خواهند زنده بمان‌اند و از حقوق ِ طبیعی‌شان بهره‌مند شوند و آن‌ها، هم‌چنین جمهوری ِ اسلامی را دشمن نمی‌پندارند، بلکه خواستار ِ مجازات ِ قداره بندان و هفت‌تیرکشانی هست‌اند که در روز ِ روشن به سوی مردم ِ غیر مسلح، از مرد و زن و پیر و جوان، تیر گشودند، شلاق زدند و با زره‌پوش‌هایشان از تن ِ زنده‌ی مردمان عبور کردند …

این مردم، بارها نشان داده‌اند که اگر عده‌ای، به اسم ِ جنبش، به سربازان نیروی انتظامی و لباس‌شخصی‌ها، حمله‌کردند، از ایشان در برابر مهاجمان به دفاع پرداخته‌اند. بله در مقابل عده‌ای هم بوده‌اند که به مبارزه‌ی خشونت‌بار اعتقاد داشته‌اند که هرگز از سوی رهبران ِ نمادین ِ جنبش یا بدنه‌ی واقعی ِ آن تایید نشده‌اند، بلکه در مقابل، هم‌واره بر مبارزه‌ی مسالمت‌آمیز تاکید ورزیده‌اند.

چرا هیچ وقت حکام و حامیان‌شان این وجه از خوی انسانی ِ جنبش را ندیدند و تنها به آن اندکی پرداخت‌اند که احیانن از سر ِ احساس، دست به خشونت زدند؟ شاید جواب ساده باشد:شلیک به کسی که تنها سکوت می‌کند سخت است! البته غیر ِ ممکن هم نی‌است.

به آخرین سوال ِ آقای صبا رسیدیم:

۵- لطفا بدون انکار واقعیت و پرهیز از نظریات شاذی مانند “ساندیس” و یا “فریب حکومت و سوء استفاده از احساسات مذهبی مردم”،‌که در واقع توهین به شعور ملت مظلوم ایران محسوب می‌شود، بفرمایید نظر شما راجع به قیام میلیونی ایرانیان بر علیه جنبش سبز در ۹ دی و ۲۲ بهمن چیست؟

نخست این‌که آقای صبا، مثل همیشه، از ابتدا، تکلیف ِ جواب را هم در سوال‌شان روشن کرده‌اند. استفاده از واژگانی چون «انکار واقعیت»، «پرهیز از نظریات شاذی مانند “ساندیس”» و یا «فریب حکومت و سوء استفاده از احساسات مذهبی مردم» یعنی هم‌آن‌چیزی را بگو که من دوست دارم بشنوم و سپس نتیجه گرفته‌اند که این‌ها «در واقع توهین به شعور ملت مظلوم ایران محسوب می‌شود».

برادر گرامی، خاطرتان هست وقتی که برای اولین‌بار، جنبش و حامیان‌اش را عامل دست استکبار و فریب‌خورده خواندید؟ وقتی راه‌پیمایی ِ مسالمت ِ آمیز هواداران ِ جنبش را «اردوکشی ِ خیابانی» و «اغتشاشات ِ اراذل و اوباش» ارزیابی کردید؟ وقتی به‌جای احترام به حق‌طلبی ِ مردمان، گفت‌اید: که از غرب پول گرفته بودند؟ مهدی هاشمی اراذل و اوباش استخدام کرده بود؟ خس و خاشاک و گوساله را خاطرتان هست؟ دادگاه‌های نمایشی را خاطرتان هست که فرزندان این ملت، یک‌به‌یک آمدند توی چشم ِ دوربین‌های کور ِ صدا و سیما نگاه کردند و به خودشان بد و بی‌راه گفت‌اند؟ آن‌وقت‌ها که این سخنان، نقل ِ محافل‌تان و رسانه‌هاتان و تریبون‌های نمازجمعه‌تان و جشن و پاکوبی‌تان بود، هنوز جمله‌ی توهین به شعور ِ ملت ِ «مظلوم» ایران اختراع نشده بود؟

من در عجب‌ام از این‌همه دوگانگی استانداردهای شما که به‌گاه ِ ناامیدی ِ مخالفان‌تان از امکان پیدا شدن راه‌حلی مسالمت‌آمیز، یک‌باره دل‌نازک می‌شوید و اشک، به چشم‌هاتان دق‌الباب می‌کند، که آه شما چه بی‌انصاف شده‌اید، اما وقتی تشت تجاوز به فرزندان ِ این ملت، از بام‌تان فرو می‌افتد و گلوی مخالفان‌تان را از بغض می‌دَرَد، گویی طبیعی‌ترین اتفاق ِ عالم افتاده، تنها باید تکذیب‌اش کرد، سرتان را بالا می‌گیرید و می‌گویید: این‌ها همه دروغ‌های استکبار است.

دوست ِ عزیزم، جناب ِ آقای صبا، من این‌ها را از سر ِ انتقام نمی‌گویم، این‌ها دارد ذره ذره درون ِ من خون می‌شود، همه چیستی‌ام را می‌خورد، می‌جود، کلمه می‌شود و بالا می‌آید، این‌ها درد است برادر جان. این‌ها را نمی‌گویم که دل‌ام خنک شده باشد که در ازای آن شلاق‌هایی که به تن ِ این ملت ِ مظلوم زدند و هنوز جایش متورم و دردآگین است، چهار تا کلمه که به هیچ جای هیچ کس حساب نمی‌شود، پشت ِ سر ِ هم بافته باش‌ام. این‌ها را می‌گویم که اگر ایرادات ِ ما را می‌بین‌اید، توی آینه‌ی کلمات ِ من، خودتان را هم نگاهی بی‌اندازید، من برای این آینه از هالی‌وود، ایست‌وود استخدام نکرده‌ام، این‌ها را دارم هم‌این الان می‌لرزم و نقش می‌زن‌ام. می‌گویم، که لااقل، اگر اندکی احساسات ِ رقیق درون‌تان مانده، تحریک شود و راهی شود به چهارکلمه حرف ِ حساب، نه تسویه حساب، نه بگومگویی که سر و ته‌اش می‌شود، حرف ِ مفت. که برای کشته‌هامان جان نمی‌شود، برای داغ‌داران‌مان فرزند نمی‌شود، برای زندانیان‌مان آزادی.

برادرجان، این‌ها را می‌گویم و از همیشه بیش‌تر رنج می‌برم وقتی به خاطر می‌آورم که در دادگاه‌های پس از انتخابات، چه بر سر ِ انسانیت ِ تک‌تک ِ ما آمد. ما را چه شد که چون جادو شده‌هایی، دیدیم آدم‌ها یک‌به‌یک صف می‌کش‌اند و هرآن‌چه قبل‌تر گفته‌اند تکذیب می‌کن‌اند و به صورت ِ خودشان سیلی می‌زن‌اند و چشم‌هاشان دودوکنان پی ِ دوربین می‌دود و کلمات توی دهان‌شان مسابقه‌ی بیرون آمدن می‌گذارند تا به هر آن‌چه هست و نی‌است‌شان بود ناسزا بگویند. به راستی چه بر سرشان آمده بود؟ یا چه بر سر ِ آن‌قاضی آمده بود که آن‌گونه آسوده نشسته بود و آن اوراق ِ سیاه ِ پلید را امضا می‌کرد؟ چرا هیچ‌وقت از خودش، ما از خودمان، شما از خودتان، نپرسید، نپرسیدیم، نپرسیدید که آیا آدم ِ سالم، در شرایط عادی، به هم‌این سادگی حاضر می‌شود روی هر چه به‌خاطرش زندگی کرده، مقابل ِ میلیون‌ها چشم استفراغ کند؟ چه بر آن‌ها رفته بود؟ راستی آیا هنوز وجدانی برای ما باقی مانده است؟ این‌ها را می‌گویم و می‌خواهم از شما یک سوال بپرس‌ام: آیا می‌توان نام ِ مارا هنوز آدمی گذاشت؟

اما پاسخ ِ سوال ِ شما:

حقیقت آن است که کسی منکر ِ پایگاه ِ اجتماعی ِ آقای خامنه‌ای و آقای احمدی‌نژاد نشده بود و نمی‌شود، آن‌چه که در قالب به قول شما «قیام میلیونی ایرانیان بر علیه جنبش سبز» اتفاق افتاد، اعتراض ِ بخشی از مردم به بخش ِ دیگری از مردم بود. این «علیه» را شما به آن می‌افزایید، برادر ِ من هم در آن تجمع شرکت کرد و من با دیدگاه ِ سیاسی ِ او مخالف‌ام ولی او «علیه» من نی‌است. این نسبت ِ برادران ِ مخالف را اگر به ذهن متبادر کن‌ایم، خیلی از مشکلات‌مان حل خواهد شد، یک‌دیگر را چنین بی‌رحمانه آماج تهمت‌ها و دروغ‌ها و نسبت‌های ناروا و هتاکی‌ها و جنایت‌ها نمی‌کن‌ایم. یک‌دیگر را علیه ِ هم نمی‌پنداریم.

برقرار باشید

مطالب مرتبط:

جنبش سبز ما و جنبش سبز شما (۱)

جنبش سبز ما و جنبش سبز شما (۲)

دسته‌بندی شده در: سیاست, سايبر Tagged: میرحسین موسوی, مرگ, نظام سیاسی, آیت‌الله خامنه‌ای, انتخابات, انتخابات ریاست جمهوری, اجتماع, اصلاحات, اعتراضات مسالمت آمیز, جنبش مدنی, جنبش سبز, خفه‌گی, دموکراسی, درد, راه‌پیمایی, سرکوب ]]> http://parseha.wordpress.com/2011/06/15/our_and_yours_green_movement_3/feed/ 0 parseha Screenshot-1 http://parseha.wordpress.com/2011/06/13/our_and_yours_green_movement_2/ http://parseha.wordpress.com/2011/06/13/our_and_yours_green_movement_2/#comments Mon, 13 Jun 2011 13:16:23 +0000 علي اردستاني http://parseha.wordpress.com/?p=207 ]]>

دومین سوال ِ آقای صفا به این شرح بود:

۲ـ جناب آقای میرحسین موسوی و سایرین، قوانین انتخاباتی ایران بخصوص فرآیند اعتراض به نتایج را قبول داشتند یا خیر؟ اگر بله، (که با توجه به شرکت و امضاء برگه‌ی ثبت‌نام، قاعدتاً برمی‌آید که قبول داشتند)،‌ چرا قواعدِ (درست یا غلط ِ)بازی که خودشان پذیرفته بودند را برهم زدند؟ و اگر خیر؛ چرا در فرآیندی که آنرا قبول نداشته شرکت کردند و ادعای هیچ‌گاه اثبات نشده‌ی تقلب در آنرا بهانه‌ای برای کارهای بعدی قرار دادند؟

این سوال فرضیات ِ زیر را مطرح می‌کند:

1. کسانی که برای شرکت در یک انتخابات اعلام آمادگی می‌کن‌اند، قواعد آن (به تعبیر ایشان قواعد بازی خواه درست یا غلط) را پذیرفته‌اند، چه‌آن‌که برگه‌ی ثبت‌نام را پرکرده‌اند.
2. آقای موسوی و کروبی، قواعدِ (درست یا غلط ِ)بازی که خودشان پذیرفته بودند را برهم زدند.
3. در انتخابات یا بازی‌ای که قواعد آن مقبول نی‌است، نباید شرکت کرد.
4. ادعای تقلب، هرگز اثبات نشده است.
5. ادعای تقلب بهانه‌ای بود برای انجام کارهای بعدی.

به سخن دیگر، این سوال مجموعه فرضیاتی قطعی است که به صورت ِ جملاتی سوالی مطرح شده است. از منظر ِ طراح ِ سوالات، این‌ها فرضیات ِ بدیهی ِ موضوع هست‌اند و هیچ شک و سوالی در آن‌ها نی‌است، به تعبیری این سوالات مثل ِ سوالات ِ یک بازجو از متهم است:

1. تو قواعد بازی رو قبول داشت‌ای یا نه؟
2. چرا بازی رو به هم زدی وقتی قواعد بازی رو پذیرفته بودی؟
3. و…

اما ما، به عنوان ِ ناظرین ِ بیرونی حق داریم در این فرضیات شک کن‌ایم: چه کسی گفته است که هر مفروضی که به‌طور ِ قطعی مطرح شود، قابل تشکیک نی‌است؟ امتحان می‌کن‌ایم:

فرض ِ نخست:

«اگر شما در یک بازی شرکت کردید، قواعد آن را می‌پذیرید.»

فرض ِ اول درست است، اما اجازه دهید که به قاعده‌ی بازی نگاه کن‌ایم:

در این مورد، بازی، بازی ِ دموکراسی است، یعنی مردم پای صندوق‌هایی می‌روند تا به‌کسی رای (امکان ریاست بر ساختار ِ اجرایی ِ جمهور) دهند. این اصلی پذیرفته شده در دیدگاه همگان است، کسی نی‌است که انتخابات ِ(یکی از پایه‌های دموکراسی) ریاست جمهوری را بتواند طور ِ دیگری تعریف کند.

از تعریف ِ بالا، قاعده‌ی بازی چنین می‌نماید:

1. مردمان حق ِ برگزیدن ِ کسی یا کسانی را برای جای‌گاه‌هایی چون ریاست جمهوری، مجلس شورا، مجلس خبرگان و شورای‌شهر دارند.
2. کسانی که به حدنصاب ِ لازم از آرا دست‌پیدا کن‌اند، به‌این جای‌گاه‌ها گماشته می‌شوند.
3. مردمان حق دارند بر فرایند ِ انتخابات‌شان نظارت کن‌اند.
4. کسی حق ندارد در انتخابات دست‌کاری کند.
5. مجریان انتخابات موظف‌اند که مردم را از سلامت انتخابات مطمئن سازند.
6. در «جمهور مردمان»، مردم بر همه‌ی ارکان قدرت و حکومت سلطه دارند،حاکمان و قدرت‌مندان، موظف به تبعیت از خواسته‌های ایشان هست‌اند، چه‌آن‌که، آن‌که به رای ِ کسی به کاری گمارده می‌شود موظف به تبعیت از آرای گمارنده است و ماموری که از امر ِآمر تبعیت نکند، مستحق اخراج.
7. مردم حق دارند که به‌همه‌ی افعال و رفتارهای ماموران‌شان شک یا اعتراض کن‌اند و آنان لاجرم باید شک ِ ایشان را برطرف کن‌اند، یا به اعتراض ِ ایشان جامه‌ی عمل بپوشان‌اند.

اما در شرایطی که بخشی از شهروندان، به نتیجه‌ی انتخابات اعتراض داشته باشند و برخی دیگر آن‌را به رسمیت بشناس‌اند، تکلیف چی‌است؟

قوانینی در جوامع وجود دارند که به این‌سوالات پاسخ می‌دهند، در قوانین جمهوری اسلامی، حق ِ اعتراض به‌رسمیت شناخته شده، در عین ِ حال، داوری نیز، برای چنین مواردی تعیین شده است. آن داور شورای نگهبان قانون اساسی‌است.

اما شرایط داور چی‌است؟

1. به عدالت و انصاف شناخته شده باشد.
2. از یکی از طرفین، در موضوع ِ پرونده‌ی مورد دعوا، حمایت نکرده باشد.
3. نسبت خویشاوندی با یکی از طرفین نداشته باشد.
4. با یکی از طرفین، رابطه‌ی رییس و مرئوس یا مرید و مرادی نداشته باشد.
5. منافع ِ خاص در پرونده‌ی مطرح شده نداشته باشد.
6. و به اختصار نتیجه‌ی داوری، تاثیری بر داوری ِ وی نداشته باشد.

آیا داور از چنین شرایطی برخوردار بود؟ اگر داور، مطلقن، همه‌ی شرایط ِ لازم برای ساقط شدن از صلاحیت ِ داوری را در خود مهیا کرده‌باشد، کدام عقل سلیم، می‌پذیرد که نزد چنان داوری شکایت برد؟

حتمن سوال خواهد شد: که آیا این‌ها از قبل هویدا نبود؟ این‌ها جزو شرایط بازی بود و بر شرکت‌کنندگان پیدا بود که در صورت ِ نیاز به داوری، داور صلاحیت ِ داوری نخواهد داشت.

در این سوال مغالطه‌ای نهفته است: رفتار ِ «مجریان ِ قاعده‌ی بازی»، با «قاعده‌ی بازی» خلط می‌شود و نتیجه گرفته می‌شود که قاعده بر هم‌این پایه استوار است، حالا آن‌که قاعده‌ی بازی، یک داور را تعیین کرده و هرگز درباره‌ی صحت یا سقم ِ عمل ِ داور نظری نداده است، پس اگر داور از وظایف ِ خود عدول کرد و صلاحیت ِ داوری را از دست داد، اوست که بازی را برهم زده نه شاکی و اوست که مستحق مجازات است نه آن‌که داعیه دار ِ تقلب در انتخابات است و اثبات می‌کند که داور، شرایط ِ داوری را ندارد.

ممکن است ادعا شود که چرا به هیات ِ داوری که از جانب ِ رهبری به عنوان حکم، معرفی شدند، اعتنایی نشد، این مورد اولن در کجای قانون پیش‌بینی شده؟ دومن در قانون اساسی، در اصل ۱۱۰ در این مورد خاص چنین مطرح شده است:

۸. حل معضلات نظام که از طرق عادی قابل حل نیست، از طریق مجمع تشخیص مصلحت نظام.

چرا رهبری در این مورد، به مجمع ِ تشخیص مصلحت نظام که قانون اساسی، آن‌را بازوی مشورتی ِ رهبر قرار داده، مراجعه نکرد؟ سومن، با فرض ِ این‌که چنین رفتاری، مقبول باشد، چرا رهبری، از طرفین نخواسته است که افراد ِ مورد اعتماد ِ خود را اعلام کن‌اند؟ مگر جز این است که در صورت ناصالح بودن داور -که این دستور ِ رهبری نیز مهر تاییدی بر آن است- باید داوری را برگزید که مورد اعتماد طرفین باشد؟ آیا هیات ِ حکم از چنین مشخصه‌ای برخوردار بود؟ مسلمن اگر آن هیات از چنین مشخصه‌ای برخوردار می‌بود، از جانب ِ شاکیان ِ پرونده مورد استقبال واقع می‌شد، که نشد، پس ضعف در مکانیزمِ رفع ِ بحران بود، نه شاکیان ِ پرونده‌ی تقلب انتخاباتی.

پس آری، این فرض ِ نخست صحیح است که

کسانی که برای شرکت در یک انتخابات اعلام آمادگی می‌کن‌اند، قواعد آن (به تعبیر ایشان قواعد بازی خواه درست یا غلط) را پذیرفته‌اند، چه‌آن‌که برگه‌ی ثبت‌نام را پرکرده‌اند.

اما این مجریان ِ قانون بودند که بازی را بر هم زدند و قواعد ِ بازی را به رسمیت نشناخت‌اند، نه معترضان.

فرض ِ دوم اما چنین بود:

آقای موسوی و کروبی، قواعدِ (درست یا غلط ِ) بازی که خودشان پذیرفته بودند را برهم زدند.

هم‌آن‌طور که در بررسی ِ فرض ِ فوق به نتیجه رسیدیم، این فرض غلط است و جای شاکی و متهم را عوض می‌کند.

اما فرض سوم:

در انتخابات یا بازی‌ای که قواعد آن مقبول نی‌است، نباید شرکت کرد.

ابتدا لازم می‌دان‌ام که بگویم: این فرض، در صورت واقعیت داشتن، تیر ِ خلاصی بر دموکراسی است، یعنی اگر بپذیریم که قواعد ِ بازی ِ دموکراسی در ایران به نحوی است که رضایت ِ همه‌ی مردم را جلب نمی‌کند و جریانات ِ سیاسی ِ اصیلی چون اصلاحات را در خود را بر نمی‌تابد خود ادعای ِ واقع بودن دیکتاتوری یا «دموکراسی ِ نمایشی» است. به سخن دیگر، دموکراسی، بر خلاف ِ آن‌چه که در نظام‌های خودکامه، رایج است، در پی ِ حاکم کردن ِ «همه»ی مردم بر مردم است، نه گروهی از مردم بر «همه»ی مردم. پس اگر در یک نظام دموکراتیک، قواعدی حاکم باشد که برخی از مردم را نسبت به برخی دیگر از هم‌آن مردم، برای حکومت کردن، رجحان دهد، نام آن را نمی‌توان دموکراتیک یا جمهوری گذاشت و بر همه‌ی ارکان حکومت و مردم ِ آن جمهوری، لازم است که قواعد را در جهت ِ حذف ِ رانت‌های سیاسی و ارزش‌های ضد دموکراسی، تغییر دهند.

اما بعد، در باره‌ی فرض ِ بالا می‌توان پذیرفت که شرکت در بازی‌ای که قواعد آن مطلوب و مقبول نی‌است، درست نی‌است، اما آقایان موسوی و کروبی، هم‌آن‌طور که بارها اعلام کرده‌اند، خواستار ِ اجرای ِ بی‌تنازل قانون ِ اساسی، با تفسیر ِ مبتنی بر روح ِ آن هست‌اند، پس قاعده‌ی بازی را پذیرفته‌اند و در چارچوب ِ هم‌آن قوانین، حتا می‌توان‌اند به خود ِ چارچوب نیز، انتقاد کن‌اند و خواستار ِ تغییر ِ آن شوند. پس به درستی و مبتنی بر قواعد ِ بازی رفتار کرده و در انتخابات نیز با هم‌این اصول شرکت کرده‌اند.

چهارمین فرض از مفروضاتی که سوال ِ دوم آقای صبا در بر داشت، چنین بود:

ادعای تقلب، هرگز اثبات نشده است.

این فرض خود نیاز به اثبات دارد، یعنی نمی‌توان بی دلیل و سند، ادعایی را مطرح کرد. من می‌توان‌ام به عنوان هوادار جنبش ادعا کن‌ام که اتفاقن اصل ِ تقلب از بدیهیات است و شما بگویید که چرا دست به مقابله با حقیقتی چنین درخشان و آشکار زدید؟ اما من در این مفروض، مغالطه‌هایی می‌بین‌ام که به شرح زیر واگویه‌شان می‌کن‌ام:

در ذهن ِعموم، این اصل پذیرفته شده و قابل استناد است که:

اثبات ادعا، بر عهده‌ی مدعی است.

فرض ِ آقای صفا به احتمال ِ زیاد، بر این اصل بنا شده است. به تعبیری می‌گوید: شما که ادعای تقلب را مطرح می‌کن‌اید، چرا اسنادش را نشان ِ همگان نمی‌دهید؟ چرا نمی‌گویید که کجاها تقلب شده؟ چرا صندوق ِ رای تقلب شده را نشان نمی‌دهید که بقیه حق را به شما بدهند؟

اما این اصل ِ بدیهی ِ دیگر را نادیده می‌گیرند که ادعای ِ تقلب، در رد ِ ادعای دیگری مطرح می‌شود که می‌گوید: این انتخابات با سلامت کامل برگزار شد. به عبارتی، بیماری، بدون ِ وجود ِ سلامتی، وجود ندارد، پس ابتدا باید دانست که سلامت چی‌است، تا گفت که مبتنی بر استانداردهای سلامت، بیماری از این قرار است.

دیگر آن‌که قانون اساسی و قانون انتخابات ریاست جمهوری و آیین‌نامه‌ی اجرایی ِ انتخابات ریاست جمهوری وظیفه‌ی حفظ سلامت ِ انتخابات را برعهده‌ی وزارت کشور و شورای نگهبان گذاشته است.

روند اثبات سلامت به این صورت است: به کسی می‌گویندکه شما موظف به انجام ِ کاری هست‌ای، او می‌پذیرد و سپس ادعا می‌کند که کار به سلامت و دقت انجام شد، ابتدا گزارشی از کارهای انجام شده ارایه می‌دهد و مستندات خود مبنی بر صحت و دقت ِ حصول به نتیجه را ارایه می‌دهد.

در مورد دور ِ دهم انتخابات ِ ریاست جمهوری، اسنادی که ارایه شد، بارها مورد اصلاح و تغییر واقع شد و حتا اکنون این اسناد و اطلاعات، از روی سایت وزارت کشور حذف شده و هیچ آمار و ارقام ِ رسمی‌ای در باره‌ی این انتخابات موجود نی‌است.

موضوع دیگر آن‌که در این مورد، یعنی اثبات ِ سلامت، اصل بر برائت نی‌است، بلکه اصل بر سلامت است، یعنی همگان باید به دیده‌ی شک به سلامت ِ انتخابات بنگرند و مجری به‌گونه‌ای رفتار کند که هر نوع ظن و گمانی، برطرف شود، اسناد بسیاری موجود است که شک ِ هر ناظر ِ بی‌طرفی را بر می‌انگیزد، شورای نگهبان و وزارت کشور دولت نهم، باید توضیح دهند که چرا سوالات و تشکیکات ِ در سلامت را پاسخ نداده و با برگزاری چند جلسه‌ی نمایشی ِ تلویزیونی، به زعم خود سوالات را پاسخ داده‌اند. وظیفه‌ی آن‌ها پاسخ‌گویی به همه‌ی سوالات معترضان و شهروندان تا زمان ِ اقناع ِ کامل ِ معترضان است، معترضان هرگز اقناع نشده‌اند، پس این دو نهاد هم‌چنان در مظان اتهام و پاسخ‌گویی قرار دارند.

اما فارغ از وظایف ِ شورای نگهبان و وزارت کشور، به این سوال بر می‌خوریم که آیا واقعن تقلبی رخ داده است یا خیر؟

شواهد ِ بسیاری در دست است که نشان می‌دهد، فرایند ِ برگزاری ِ انتخابات به سلامت نبوده است، یعنی من به عنوان ِ یک ناظر، هرگاه که به فعالیت‌های عجیب، غیر طبیعی و گسترده‌ی ِ نیروهای سپاه و بسیج در روزهای قبل و بعد از انتخابات می‌نگرم، به این نتیجه می‌رس‌ام که حتمن دست‌کاری‌هایی صورت گرفته است، یا وقتی سخنرانی ِ حیرت‌آور ِ سردار مشفق را برای چندمین بار می‌شنوم، برایم تردیدی باقی نمی‌ماند که این آدم و هم‌فکران‌اش که قدرت ِ کمی هم ندارند، با این افکار، حتمن به این نتیجه رسیده‌اند که به هر نحو ِ ممکن، باید از پیروزی ِ اصلاح‌طلبان در انتخابات پیش‌گیری کرد.

در ایام ِ تبلیغات، در میدان ِ انقلاب با گروهی از مردم مشغول ِ بحث و گفتگو بودم، گروهی از دوستان لباس‌شخصی، با بیسیم و چفیه، خودشان را در گروه‌های بحث جا کردند و مشغول ِ بحث شدند، کسی که وارد ِ بحث ِ با من شد، لباس‌شخصی ِ قوی هیکلی بود که بی‌سیم‌اش مدام صدا می‌داد، بعد از چند دقیقه بحث و گفتگو، متوجه شدم که گروهی دیگر از این دوستان، جمعیت را پراکنده می‌کن‌اند، سپس چند نفری از ما ماندیم و گروهی از آنان، دوست ِ قوی‌هیکل‌ام که گویی از بحث کردن خسته شده بود و می‌خواست ما را هم بپراکند، با تندی و خشونتی گفت: جوجه، برو به ارباب‌ات بگو، ما از همه‌ی جزئیات ِ پروژه‌های‌شان باخبریم، از «پروژه‌ی پنج‌گام» و چند اسم ِ عجیب غریب ِ دیگر که خاطرم نی‌است. و سپس راهی‌ام کرد که بروم. آن روز متوجه ِ حرف‌های آن دوست ِ لباس شخصی‌ام نشدم، ولی بعدتر که سخنان سردار مشفق منتشر شد، همه‌چیز برایم روشن شد: سپاه و بسیج، به این نتیجه رسیده بودند که باید به هر نحو ممکن، از پیروزی ِ موسوی، پیش‌گیری کرد.

برای چون منی که معتقدم مردمان باید، در همه‌ی زمینه‌ها، حاکمیت‌را به دقت و وسواس، زیر نظر داشته باشند و به همه‌ی رفتار و اعمال‌ ِ قدرت‌مندان به دیده‌ی شک بنگرند، مبادا که فساد در راس و بدنه‌ی قدرت نهادینه شود، این‌ها نشانه‌هایی بر تقلب ِ بزرگ ِ انتخاباتی است.

برای کسی که مجری ِ انتخابات است نیز، این نشانه‌ها کافی‌است تا در مظان ِ اتهام قرار گیرد و برای جبران لازم‌است تا در یک فرایند ِ شفاف و روشن به همه‌ی این جزئیات، رسیدگی شود، تا اگر تقلب و تخلفی شده، مجریان‌اش عقوبت ببین‌اند و اگر نشده هم معترضان اقناع شوند و حاکمیت از این بی‌اعتمادی ِ عمیق و بحرانی برهد.

و پنجمین مفروض ِ سوال ایشان نیز چنین بود:

ادعای تقلب بهانه‌ای بود برای انجام کارهای بعدی.

هم‌آن‌طور که در پاراگراف‌های بالا، به تفصیل درباره‌ی ادعای تقلب، سخن گفت‌ایم، این، جزو حقوق ِ شهروندان است که از مامورین ِ منتخب ِ خود، سوال بپرس‌اند و بر ایشان است که تا زمان ِ اقناع ِ «ولی نعمت»شان، به پاسخ‌گویی ادامه دهند، یا اگر مرتکب ِ جرمی شده‌اند و از وظایف ِ خود عدول کرده‌اند، عقوبت ببین‌اند و قدرت را به صاحبان ِ اصلی ِ آن یعنی مردم بازگردان‌اند.

حال اگر، این ماموران، بدون ِ درنظر گرفتن ِ جایگاه ِ خود، از پاسخ گویی سرباز زدند و معترضان را خس و خاشاک خواندند و به‌جای پاسخ‌گویی، میتینگ و جشن به‌پا کردند و احساسات ِ جریحه‌دار شده‌ی معترضان را به سخره گرفت‌اند، چاره چی‌است؟ جز پافشاری و امتداد ِ اعتراض؟ اگر مردم از حق ِ قانونی و مشروع ِ خویش که «اعتراض» و «سلامت انتخابات است»، می‌گذشت‌اند، چه‌چیز از جمهوری باقی می‌ماند؟ اگر مسئولان در برابر ِ رفتارهای غیرمسئولانه‌ی‌شان مورد اعتراض واقع نمی‌شدند، آیا خطر ِ نهادینه شدن فساد در عالی‌ترین نهادهای سیاسی و نظامی ِ کشور، جمهوری ِ اسلامی را تهدید نمی‌کرد؟ و آیا اکنون که حکومت با سرکوب و خشونت، اعتراضات ِ مسالمت‌آمیز ِ مردم را به خفقان و ترس، تبدیل کرده است، بیم ِ تقلب در انتخابات ِ آتی ِ مجلس، بدنه‌ی اصول‌گرایان را به رعشه نی‌انداخته؟

آری، آن‌چه که این‌روزها از سرکشی و تندروی ِ احمدی‌نژاد می‌بین‌ایم -که صدای نزدیک‌ترین یاران ِ خود را نیز درآورده و فوج فوج از حامیان‌اش را می‌رماند و به جبهه‌ی معترضان سوق می‌دهد- می‌بین‌ایم، حاصل ِ هزینه‌کرد ِ بی‌دریغ ِ آب‌روی نظام ِ سیاسی، پای یک دولت ِ بی‌اساس و خودسر و گروهی تندرو است، که حالا درمان‌اش به جراحی‌های عظیم و خطرآمیز و پرهزینه نیاز دارد.

آن‌چه باقی می‌ماند از این نظام ِ سیاسی، اگر از آن جراحی ِ بزرگ، جان ِسالم بدر ببرد، بی‌اعتمادی ِ عمومی، فساد ِ فراگیر و قدرتی نحیف است که دربرابر فشارهای خارجی تاب ِ مقاومت ندارد و برای کنترل بر اوضاع ِ داخلی، روزبه‌روز به خشونت ِ بیش‌تر دست خواهد زد.

و آن‌چه که سبزها آن‌روزها و حتا هم‌این ام‌روز داغ‌اش را به‌دل کشیده‌اند و شعارش را در گلوی ایشان خفه کرده‌اند، سرنوشت ِ شومی است که خودکامگی برای خودکامگان و البته ملت رقم خواهد زد.

حال خود قضاوت کن‌اید، تحمل ِ راه‌پیمایی‌های در سکوت و پاسخ‌گو کردن ِ مسئولان و بررسی ِ منصفانه‌ی انتخابات و احیانن، اثبات ِ تقلب، درد ِ بیش‌تری داشت، یا وضعیت ِ خطرآمیز و مهلک ِ کنونی؟ تحمل ِ تغییرات در قانون برای جلوگیری از هرگونه امکان ِ تقلب و تخلف در انتخابات سهل‌تر بود، یا آن‌که از مجلس ِ هشت‌ام، زمزمه‌هایی مبنی بر تلاش برای تقلب در انتخابات مجلس نهم بر آید؟

جنبش ِ سبز هرگز سودای براندازی نداشت و ندارد. آن‌چه که این جنبش ِ برآمده از تجربیات ِ تلخ ِ دموکراسی ِ ایرانی می‌خواهد و پی‌می‌گیرد، تنها و تنها تضمین ِ رعایت ِ اصول دموکراسی است تا کسی هوای دهن‌کجی به ملت و قانون را به سر راه ندهد. حال اگر این‌را دشمنان جمهوری ِ اسلامی می‌خواهند و برای‌اش سرمایه گذاری می‌کن‌اند، یا نام‌اش براندازی‌است، مرحبا به دشمنان ِ نیک‌خواه ِ جمهوری ِ اسلامی و من هم‌این‌جا اعلام می‌کن‌ام که با این تعبیر، براندازترین‌ام.

مطالب مرتبط

جنبش سبز ما و جنبش سبز شما (۱)

جنبش سبز ما و جنبش سبز شما (پایانی)

ایشان این سوالات راخطاب به آقای «محمد معینی» نویسنده‌ی وبلاگ «راز سربه‌مهر» مطرح کرده‌اند، با این‌حال، من نیز به عنوان ِ عضوی از اعضای جنبش، لازم دانسته‌ام که به این سوالات پاسخ ده‌ام.

آقای امیرعلی صفا، متن سوالات خویش را به‌این صورت آغاز کرده است:

با توجه به دو پست قبلی وبلاگ و در ادامه‌ی تبادل فکر ؛ متقابلاً متن ارسالی من به شرح ذیل می‌باشد.

عرض ادب و احترام حضور جناب آقای محمد معینی ،

نویسنده‌ی عزیز وبلاگ “راز سر به مهر”

قبل از هر چیز از شما تشکر می‌کنم که در راستای بسط فرهنگ گفتگوی مسالمت آمیز و کمک به رهایی از جو زدگی فکری، در بحث منطقی تبادل پست وبلاگی، شرکت نمودید. نوشته‌ی شما به همراه پاسخ های من و نقد شما به پاسخ‌ها در وبلاگم قرار داده شد. تقاضا می‌کنم تا شما هم متقابلاً این نوشته ، که حاوی ۵ سوال مشخص از شما و همفکران محترمتان است را در وبلاگ “راز سر به مهر” قرار دهید. امیدوارم با پاسخ “صریح”، “شفاف” و “مصداقی” و پرهیز از کلی گویی بتوانیم استفاده هر چه بیشتر را از این فرصت به وجود آمده ببریم.

و سپس سوالاتی را مطرح کرده که در زیر می‌آید و به هر کدام پاسخی از منظر این‌قلم داده می‌شود.

۱- لطفا “جنبش سبز” را برای من دقیقا تعریف کنید؛ و بفرمایید از میان گروه‌های بسیار متفاوت و متناقضی که هم اکنون مدعی جنبش سبز هستند، مشخصاً با کدامیک مخالفت دارید و آنرا داخل در جنبش نمی‌دانید؟ چرا هرگز این جنبش به حمایت رژیم جنایتکار صهیونیستی از خودش پاسخ نداد؟ و صراحتاً بفرماید نظر “جنبش سبز” در خصوص تفکرات امام راحل و بارز‌ترین آنها یعنی ولایت فقیه ؛ چیست؟

این سوال در حقیقت از چهار سوال کلی تشکیل شده است:

۱. لطفا “جنبش سبز” را برای من دقیقا تعریف کنید.

۲. بفرمایید از میان گروه‌های بسیار متفاوت و متناقضی که هم اکنون مدعی جنبش سبز هستند، مشخصاً با کدامیک مخالفت دارید و آنرا داخل در جنبش نمی‌دانید؟

۳. چرا هرگز این جنبش به حمایت رژیم جنایتکار صهیونیستی از خودش پاسخ نداد؟

۴. بفرماید نظر “جنبش سبز” در خصوص تفکرات امام راحل و بارز‌ترین آنها یعنی ولایت فقیه ؛ چیست؟

این جدا سازی را به‌آن دلیل انجام دادم تا از دام مغالطه‌ی مدامی که دستگاه تبلیغاتی ِ جناح مسلط بر قدرت در جمهوری اسلامی بر آن تاکید می‌ورزد، برهیم. و آن این‌که جملاتی بی‌ربط را به‌گونه‌ای معنی‌دار کنار هم می‌چین‌اند تا نتیجه‌ی دل‌خواه را از آن برداشت کن‌اند. مثلن دشمنی ِ آمریکا با جمهوری اسلامی را مطرح می‌کن‌اند، مخالفت جنبش سبز با سیاست‌های جمهوری اسلامی را نیز مطرح می‌کن‌اند، سپس در اذهان -البته به زعم خود- این فرضیه را شکل می‌دهند که مخالفت جنبش سبز با سیاست‌های نظام سیاسی، از دشمنی‌های آمریکایی‌ها با جمهوری اسلامی ریشه می‌گیرد، پس جنبش سبز، ریشه‌ی غیر ایرانی دارد و باید با آن به‌هر نحو ممکن مبارزه کرد.

خلط حمایت رژیم صهیونیستی (که البته سندی در این باره ارایه نشده است) از جنبش سبز، با مساله‌ی تعریف جنبش سبز، تلاشی برای القای هم‌آن تئوری ِ وابستگی ِ جنبش به دولت‌ها و جریانات سیاسی معاند با جمهوری اسلامی است، که لازم است از آن پرهیز شود، این سوالی مستقل است و اگر سندی در این زمینه ارایه شود، قابل بررسی است.

و اما تعریف جنبش سبز: من پیش‌تر در مجموعه مطالبی که با عنوان «نقد ِ نقد ِ درونی ِ ابطحی» در هم‌این وبلاگ منتشر کرده‌ام، به تعریف ِ این جنبش از منظر خودم پرداخته‌ام، اما مختصر آن‌که به اعتقاد نگارنده‌ی این سطور، جنبش سبز، جنبشی اجتماعی، برآمده از تحولات ساختاری در جامعه‌ی ایرانی‌، پس از ده‌هاسال تلاش برای برقراری ِ نظامی دموکرات یا به تعبیری، غیر سلطنتی/دیکتاتوری است. مردم ایران پس از جنبش مشروطه و تحولات پس از آن، حرکت‌های مدرن ِ خود در زمینه ی تغییر، در نحوه‌ی حکم‌رانی ِ سنتی (ارباب-رعیتی) را آغاز کردند و پس از بیش از یک قرن، اکنون ساختاری، شبه دموکرات دارند. انقلاب سال ۵۷، نخستین پیروزی ِ مردم ایران در تغییر حکومت از شاهنشاهی به جمهوری بود و پس از آن، تلاش‌های بیش‌تری برای مهار ِ قدرت سیاسی ترتیب دادند که جنبش اصلاحات و دولت آقای خاتمی از آن جمله بود. جنبش ِ اصلاحات، جنبشی بود سیاسی، در ساختار قدرت، برای تنظیم و به‌بود ِ مناسبات قدرت برای همگان، به سخن دیگر، تلاش ِ روشنی بود برای اصلاحات در قدرتی که به دلیل نبود ِ امکانات ِ روشن ِ نظارتی، از جانب مردم، توانایی ِ آن‌را داشت که در خود به پرورش وقایع دردناکی چون قتل‌های زنجیره‌ای بپردازد، نفوذ ِ چنین فسادی در قدرت، تا مرحله‌ی معاون ِ وزیر ِ وزارت قدرت‌مند اطلاعات، نشان از عمق ِ فساد داشت، فسادی که نمی‌توانست در هم‌این حد باشد و ریشه در بسیاری از نقاط حساس دیگر داشت.

اما جنبش اصلاحات، به دلیل وجود مشکلات بزرگی چون، محدودیت ارتباط راس با بدنه‌ی جنبش و تجربه‌های مختصر دموکراسی در ایران، بی‌کفایتی‌های مدیران‌اش، ضعف ِ تئوریک و البته کارشکنی‌های سازمان‌یافته و قدرت‌مندی که به تعبیر آقای خاتمی، دولت را هر نه‌روز با یک بحران مواجه می‌کرد، موفق به تنظیم و به‌بود این روابط نشد. از دل دولت اصلاحات، دولت محمود احمدی‌نژاد سربرآورد و هرچه رشته‌ی اصلاحات بود پنبه کرد و به زعم ِ ما جامعه را به ورطه‌ی فروپاشی ِ اقتصادی و در ادامه‌ی آن، فروپاشی ِاجتماعی در انداخت.

چنین شد که میرحسین‌موسوی، بی‌اعتنا به همه‌ی تلاش ِاصلاحات برای بازگرداندن آقای خاتمی به عرصه‌ی ریاست‌جمهوری، به صحنه آمد و اکثریت ِ معترضین ِ به عمل‌کرد ِ مخرب و خطرناک آقای محمود احمدی‌نژاد را بسیج کرد تا جامعه را از این خطر برهاند.

اما انتخابات، با حرکت‌های امنیتی ِ غیر ِ طبیعی، سو استفاده‌های گسترده از امکانات دولتی به نفع آقای احمدی‌نژاد و سخنان ِ سراسر بی‌پایه، دروغ و تهمت‌آلود ِ آقای احمدی‌نژاد در مناظرات، تلاش‌های اعضای شورای نگهبان برای جلب رای به نفع ِ آقای احمدی‌نژاد، حضور شفاف و بی‌پرده‌ی نیروهای بسیج و سپاه برای تبلیغات به نفع ِ آقای احمدی‌نژاد در زمان تبلیغات، رانت‌های تبلیغاتی ِ صدا و سیما به آقای احمدی‌نژاد و صدها عمل خلاف قانون ِ دیگر، به کلی سلامت ِ انتخابات را مخدوش کرد.

این‌همه گذشت، تا به روز ِ انتخابات رسیدیم و وقایعی که همه از آن با خبریم: قطعی ِ دست‌رسی به اس‌ام‌اس، قطع ِ ارتباط ستادهای میرحسین موسوی با نمایندگان کمیته‌ی صیانت‌از آرا، هجوم به ستادهای مرکزی ِ موسوی، بازداشت فعالان ستاد، چاپ «شب‌نامه‌ی روزنامه‌ی ایران» با تیتر احمدی‌نژاد با ۲۴ میلیون رییس جمهور شد، راه‌ندادن نمایندگان ِ کاندیداها، به سایت تجمیع آرا، در وزارت کشور، راه‌ندادن آقایان موسوی، کروبی و رضایی به ستاد انتخابات کشور، شمارش کامپیوتری آرا، شروع اعلام نتایج قبل از اتمام انتخابات، اخراج نمایندگان آقایان موسوی و کروبی، از شعب اخذ رای، تمام‌شدن تعرفه‌های رای، با وجود چاپ به روایتی ۲۰ میلیون و به روایتی ۴۰ میلیون تعرفه‌ی اضافی، و ده‌ها مورد مشکوک دیگر. این همه برای هر ناظر بی‌طرف و منصفی، اگر نشانه‌ی «صحنه‌آرایی ِ خطرناک» نباشد و او را به یقین در وقوع ِ تقلبی بزرگ، نرساند، لااقل به شک می‌اندازد که کاسه‌ای زیر ِ نیم‌کاسه‌است، چه رسد به کاندیدایی که روز ِ انتخابات، همه‌ی نشانه‌ها علیه او خودنمایی می‌کن‌اند.

همه‌ی این مقدمه برای آن بود که جنبش سبز را تعریف کن‌ام: بعد از ناکامی ِ جنبش اصلاحات در اصلاح روند امور، به نفع ِ نظارت مستمر همگانی بر همه‌ی قدرت سیاسی، مردم ایران یا به عبارتی «معترضین به عمل‌کرد نظام سیاسی و دولت محمود احمدی‌نژاد» با «صحنه‌ آرایی‌ ِ خطرناک»ی مواجه شدند که اساس ِ جمهوری، در نظام سیاسی جمهوری اسلامی را هدف گرفته بود. معترضین بر آن بودند که «دولت محمود احمدی‌نژاد» با هم‌کاری ِ شورای نگهبان، سپاه و بسیج، به پروژه‌ی تقلب بزرگ، شکل و سامان داده‌اند و این گامی در مسیر دیکتاتوری است، این نه‌تنها برای حرکت ِ جمهوری اسلامی مضر و خطرناک بود که می‌توانست -و البته دارد می‌تواند- همه‌ی اندوخته‌ی استبداد ستیزی و دموکراسی‌خواهی ِ ملت ِ ایران را به باد دهد و ساختاری خودکامه برآن بنا کند، پس در قالب «جنبشی اجتماعی» با نام جنبش سبز، در برابر این انحراف بزرگ، ایستادگی کرد. در این میان، میر و شیخ و آرای‌شان اهمیت نداشت، سرنوشت ِ واقعی ِ انتخابات مهم بود و هنوز هم هست، آن‌چه که به درستی، مردمان ِ معترض ِ ایران، به دنبال آن بودند، سلامت انتخابات و «اثربخشی ِ رای» مردم بود، نه برآمدن نام «میرحسین موسوی» یا «مهدی کروبی».

جنبش سبز، دیگر چون جنبش اصلاحات «جنبش سیاسی» نبود که با حضور در بدنه‌ی قدرت به تحولات دست بزند، این جنبش، از بیرون قدرت، خود را به درستی «ولی نعمت» قدرت می‌دانست -و هم‌چنان می‌داند- و خواستار ِ اثر بخشی ِ رای خود بود -و هم‌چنان هست-، نه خیمه‌شب‌بازی ِ غیر ماهرانه‌ای که تنها با اعلام یک مشت ارقام بی‌معنی، واقعیت را دیگرگونه جلوه دهد. البته به عنوان یک ناظر بیرونی، هنوز هم این احتمال را -هرچند اندک- می‌دهم که به راستی، محمود احمدی‌نژاد از صندوق، سربرآورده باشد، اما دم ِ خروس مجریان انتخابات، از قسم‌حضرت ِ عباس‌شان باورکردنی‌تر بود.

از این‌رو باور می‌کن‌ام که جنبش سبز، نه به دنبال براندازی بود، نه به دنبال تحمیل رای بود و نه به تعبیر آقای خامنه‌ای در سخنرانی ِ مشهور ِ ۲۹ خردادشان، «اردوکشی خیابانی»، بلکه حرکت ِ اعتراضی ِ مردمانی بود که قصد داشت‌اند، کشور را از خطری که احساس کرده بودند، برهان‌اند و هرگونه رفتار خودسرانه، ارباب‌مآبانه و خشونت‌پایه را محکوم کن‌اند، این جنبش، با این هدف سربرآورده است که مردمان را جای «ولی‌نعمت» بنشاند، نه به تعابیر ِ آقای مصباح، حق نداشته باشند، هرکار که دل‌شان خواست انجام دهند، آمده‌اند که میزان رای ایشان باشد.

سوال ِ دوم از سوال ِ اول آقای صبا اما به‌این شرح بود:

«۲. بفرمایید از میان گروه‌های بسیار متفاوت و متناقضی که هم اکنون مدعی جنبش سبز هستند، مشخصاً با کدامیک مخالفت دارید و آنرا داخل در جنبش نمی‌دانید؟»

جنبش ِ سبز -هم‌آن‌طور که پیش‌تر گفت‌ام و در جوابیه‌ام به نقد درونی ابطحی مطرح شده- نه یک جنبش سیاسی برای کسب قدرت است، نه یک حرکت ِ انقلابی است و نه یک حزب سیاسی. جنبش ِ اجتماعی ِ سبز، به‌جای صندلی‌ها و جایگاه‌ها، به حقوق اجتماعی و شهروندی توجه دارد، در چنین جنبشی، ارزش‌های مقسم، به‌شدت کم‌رنگ و ارزش‌های حداقلی و مشترک بسیار پررنگ است، اگر دیگرانی چون هواداران نظام سیاسی و برخی سیاسیون ِ فعال در جنبش اصلاحات، دامن ِ جنبش‌را -چنان‌که آقای ابطحی- به سیاست آلوده‌اند، از گناه ِ ایشان بوده و این به جنبش ربطی ندارد، حرکت اجتماعی سبز، برای فصل کردن نی‌آمده، بل‌که برای وصل کردن آمده است. ارزش‌های جنبش، حقوق اجتماعی است، حق ِ رای و آگاهی از سلامت آن، حق ِ نظارت و اعمال ِ آن بر قدرت، حق آزادی ِ بیان و عقیده، حق ِ اعتراض و راه‌پیمایی، حق ِ مطبوعات آزاد، دادگاه‌های صالح، قانون ِ سالم و از این دست.

راه ِ کسب و بازپس‌گیری ِ این حقوق نیز، از مسیرهای مسالمت آمیز می‌گذرد، نه مسیرهای خشونت‌بار. هر کس در هر کجای این جهان که اولن ایرانی باشد و دومن به این دست اصول پابند باشد، از جنبش سبز است. خواه مسلمان باشد یا مسیحی، یا لاییک. خواه موافق ِ ولایت فقیه باشد، یا مخالف آن، خواه معتقد به همه‌ی قانون اساسی باشد یا به بخش‌هایی از آن ایراد داشته باشد، از جنبش سبز است، هیچ کس نمی‌تواند مدعی ِ تمامیت ِ جنبش سبز شود و هیچ‌کس هم متقابلن نمی‌تواند دیگرانی را که به این اصول پابندند، از جنبش بیرون کند، جنبش ِ سبز برای همه‌ی ایرانیان است و به هم‌این دلیل هم سر ندارد و از جایی دستور نمی‌گیرد.

۳. چرا هرگز این جنبش به حمایت رژیم جنایتکار صهیونیستی از خودش پاسخ نداد؟

این سومین سوالی بود که آقای صبا در سوال اول‌شان به‌آن پرداخت‌اند. ایشان برای این مدعا هیچ سندی ارایه نداده‌اند، اما فرض را بر این می‌گذاریم که این ادعا صحیح است، من اسناد دیگری هم می‌توان‌ام پیدا کن‌ام مبنی بر حمایت ِ آمریکایی‌ها، انگلیسی‌ها، حتا گروه ِ نفرت‌انگیزی چون مجاهدین خلق از جنبش.

اما این سوال سه فرضیه در خود دارد:

۱. جنبش ِ سبز مورد حمایت ِ معاندان جمهوری ِ اسلامی‌است.

۲. به این حمایت‌ها واکنش نشان نداده است.

۳. چون معاندان جمهوری اسلامی از جنبش سبز حمایت کرده‌اند و جنبش به این حمایت‌ها پاسخ نداده است، پس جنبش سبز، وابسته به «رژیم جنایت‌کار اسراییل» است.

فرض ِ نخست را می‌پذیرم و شاهدی نیز در مقابل می‌آورم:

مئیر داگان، رییس موساد، سازمان اطلاعاتی اسرائیل، روز سه شنبه گفت: «وجود دولت تندرو محمود احمدی نژاد در ايران، موجب خواهد شد که اسرائيل بتواند آسان تر تهديد اتمی ايران را برای جهانيان توجيه کند.»

به نوشته‌ روزنامه «جروزالم پست»، داگان چند روز پس از اعلام انتخابات رياست جمهوری اسلامی، در برابر کميته روابط خارجی و دفاع کنست، پارلمان اسرائيل سخن می گفت، محمود احمدی نژاد را يک فرد «تندرو و دگم» ناميد و تصريح کرد: «وجود چنين فردی در راس دولت جمهوری اسلامی، موقعيت اسرائيل را برای توجيه خطرها و تهديدهای اتمی ايران آسانتر خواهد کرد.»

وی با اين حال افزود: «اسرائيلی ها نبايد فراموش کنند که برنامه های اتمی ايران در زمان نخست وزيری ميرحسين موسوی آغاز شد.»

چرا دولت جمهوری اسلامی به این اعلام ِ حمایت ِ صریح ِ دست‌گاه ِ اطلاعاتی ِ «رژیم جنایت‌کار اسراییل» از شخص ِ محمود احمدی‌نژاد، واکنش نشان نداده است؟ آیا دولت جمهوری ِ اسلامی ِ ایران، وابسته به اسراییل‌است؟

تو انگار کن که الگوی ِ رفتاری ِ واحدی وجود دارد که همه‌باید مطابق آن عمل کن‌اند، اگر هر کس از شما اعلام حمایت کرد، اعلام موضع کن‌اید، اگر نکرد، اعلام موضع کن‌اید، اگر کسی اعلام موضع بکند پس چه هست، اگر اعلام موضع نکند، پس چه‌ها که نی‌است و الخ. چه کسی گفته که باید به تک‌تک ِ مواضع ِ تمام ِ شهروندان ِ سیاسی ِ جهان پاسخ داد؟ چه‌کسی اصولن درستی و غلطی ِ این رفتار را تایید یا تکذیب می‌کند؟ چه‌کسی تضمین می‌کند که اگر به این اعلام حمایت‌ها پاسخ داده شود، منافع ِ ملی ما بیش‌تر تضمین می‌شود؟ چه کسی تضمین می‌کند که اگر ما -چنان‌چه تاکنون نیز چنین بوده است- در واکنش به سخنان ِ بیگانگان، موضعی بگیریم یا اعمال‌مان را تنظیم کن‌ایم، منافع ملی‌مان به خطر نخواهد افتاد؟

من برآن‌ام که احتمالن این نگرش از آن کلام آیت‌الله خمینی سرچشمه می‌گیرد که می‌گوید: هرجا دشمن از کار شما انتقاد کرد، بدانید مسیرتان درست است. (نقل به مضمون)

اجازه بدهید این جمله را واکاوی کن‌ایم:

فرضیات:

۱. هر کاری که باعث شادی دشمن شود، در مسیر غلط است.

۲. کاری را که انجام دادید، با محک ِ دشمن بسنجید.

۳. دشمن هم‌واره مسیر غلط حرکت می‌کند.

نتایج:

۱. اگر شما با دشمن، دشمن ِ مشترکی داشت‌اید، دشمنی‌تان را با آن دشمن، پایان برسان‌اید تا باعث ِ ناخشنودی ِ دشمن دیگر شوید.

۲. اگر دشمن از اعمال شما در اموری مثل ِ برخورد با تروریسم و قاچاق مواد مخدر خوشنود شد، دست از این‌کارها بردارید.

۳. دشمن خواهد توانست با اتخاذ سیاست‌های وارونه، سیاست‌های شما را هدایت کند.

۴.اگر سیاست ِ استقلال ما، از این کلام برآمده باشد، به راستی، ما از ذره‌ای استقلال محروم بوده‌ایم، چون هم‌واره منتظر ِ مواضع ِ دشمن مانده‌ایم و سیاست‌ها و روابط‌مان را بر اساس ِ عکس ِ خواست ِ دشمن تنظیم کرده‌ایم و تدبیر ِ ما تنها معکوس کردن ِ خواست ِ دشمن بوده است.

۵. اگر در موردی، مواضع ِ دشمن عین ِ حق بود، شما به مسیر باطل بروید.

حال بماند که مفهوم دشمن، در سیاست‌خارجی ِ مدرن، مفهوم ِ سیالی است و در شرایط ِ متفاوت ممکن است دو دشمن، به دلیل ِ موقعیت و منافع ملی‌شان، دشمنی را موقتن تعطیل کن‌اند و در انجام امری، به مشارکت بپردازند.

اما فرض ِ دوم این بود که جنبش سبز به حمایت بیگانگان (برای مثال اسراییل) پاسخ نداده است، حالا آن‌که آقای موسوی در بیانیه‌ها، سنخرانی‌ها، پیام‌ها و مصاحبه‌های خود بارها، وابستگی جنبش به بیگانگان را مردود دانسته‌است:

۱۱ دی‌ماه سال ۱۳۸۸/// بیانیه شماره ۱۷ میرحسین موسوی و راه حل های برون رفت از بحران

بنده به صراحت می‌گویم تا وجود یک بحران جدی در کشور به رسمیت شناخته نشود، راهی برای خروج از مشکلات و مسائل پیدا نخواهد شد. عدم اذعان به بحران، توجیه گر ادامه راه حل های سرکوبگرانه خواهد شد. اذعان به وضعیت بحرانی می تواند راه حل را نه در سرکوب که بر سر آشتی ملی قرار دهد. تهمت بی دینی و همراهی با قدرتهای بیگانه مستکبر و افراد بدنام و جریانهای منحوسی چون منافقین به فرض آنکه به حذف فیزیکی تعدادی از خدمتگزاران اسلام و مردم منتهی شود ناشی از چشم بستن به ماهیت مشکلات ملی کشور است. من به عنوان یک دلسوز می گویم منافقین با خیانت ها و جنایت های خود مرده اند، شما برای کسب امتیازهای جناحی و کینه ورزی آنها را زنده نکنید.

من لازم می‌دانم قبل از آنکه راه حل خودم را برای خروج از بحران مطرح سازم، برهویت اسلامی و ملی و مخالف سلطه بیگانگان و وفادار به قانون اساسی ما و جنبش سبز تاکید نمایم. ما پیروان اباعبدالله حسین علیه السلام هستیم. ما شیفتگان حریتی هستیم که منادیش آن امام مظلوم بود . ما پیرو کسی هستیم که در قلمرو وسیع اسلامی ربودن خلخالی از پای یک زن را برنمی‌تابید. ما معتقد به تفسیر رحمانی از اسلام هستیم که انسانها را یا هم کیش هم می‌دانند و یا همسانانی در خلقت. نگاهی که بر کرامت ذاتی انسان باور دارد و برنمی تابد که ضارب او در زندان با غذایی جز شبیه غذای او نگهداری شود و یا مورد شکنجه و امثال آن قرار گیرد.

۱۹ بهمن‌ماه سال ۱۳۸۸/// از جنبش سبز با کسانی که عقاید ما را ندارند نیز دوست است/ سخنرانی میرحسین موسوی برای دانش‌جویان

اکنون این حساسیت مردم و خود این شعار [استقلال] مورد سوء استفاده قرار می‌گیرد یعنی نیرویی که امروز به صحنه آمده و تنها خواسته‌اش این است که به قانون و به ارزش‌های اصلی انقلاب اسلامی برگردیم که یکی از آنها استقلال است، مورد تهمت قرار می‌گیرد که آیا به بیگانه وصل است یا تحت تأثیر آنها است یا نیست. من می‌خواهم بگویم که برای رهایی از سلطه بیگانه باید کشوری پیشرفته داشت و باید با نگاهی نو به جهان نگریست. با تغییراتی که در داخل و خارج اتفاق می‌افتد خود را با حفظ ارزش‌ها تغییر دهیم. آن موقع می‌توانیم استقلال واقعی خود را داشته باشیم. وقتی از این شعارها به صورت ابزاری استفاده می‌کنیم نتیجه آن تناقض‌هایی است که اکنون می‌بینیم. از یک سو نامه‌های مکرر برای نصیحت سران کشورهای مختلف می‌فرستیم و آنها را با عنوان «مدیریت جهانی» دعوت به اسلام می‌کنیم و سعی می‌کنیم با آنها ارتباط برقرار کنیم و از سوی دیگر، در ارتباط با جهان حتی نمی‌توانیم یک دوست نزدیک و صمیمی در منطقه و جهان داشته باشیم.

فرض کنیم امریکا به عنوان یک قدرت بزرگ در جهان، می‌خواهد سیاستی را در مورد ما اعمال کند، با اینکه این کشور قدرت بزرگی است و نیروی نظامی و اطلاعات وسیعی دارد و دستگاه‌های تبلیغاتی و پول زیاد دارد، به بودجه سالانه آمریکا نگاه کنید و آن را با بودجه کشور مقایسه کنید. با این مقایسه حجم اقتصاد آ‌ن کشور را درک می‌کنیم. این کشور باز خود را بی‌نیاز نمی‌بیند که نظر انگلیس، فرانسه، آلمان، چین و روسیه را جلب کند تا سیاستی را در مورد کشور ما اجرا کند. مثلاً در مورد تکنولوژی اتمی، اما عملاً در مقابل این جریان که علیه ما است چند کشور و یا ملت را در کنار خود داریم که مؤثر هستند؟

۱۵ خردادماه سال ۱۳۸۹/// از پیام میرحسین موسوی در باره بی حرمتی های سازمان یافته چهاردهم خرداد

مراسم امسال به دلیل جنایت های اخیر اسرائیل آمیخته به سخت ترین شعارهای ضد صهیونیستی بود ولی طرفه آنکه در میان این شعارهای تند هیچ اشاره ای به مصاحبه یکی از روسای جمهورعرب دوست ایران که اخیرا گفته است دولت ایران با مذاکره انها با اسرائیل موافق است ، نشد و بازهم غیرطبیعی نبود که نصیحت حضرت امام (ره)در ماجرای مک فارلین به مسوولین کشور فراموش شود که فرموده بودند “کاری نکنید که نتوانید به مردم توضیح بدهید”

آیا جای آن نیست که سوال شود با این همه سیاست های غلط انداز و غیرشفاف و مهلک چه کسانی می توانند  فرصت طلایی برای آمریکا و اسرائیل و منافقین و سلطنت طلبان تلقی شوند : آزادی خواهان و عدالت جویانی که به دنبال عظمت اسلام و ایران و ایرانی از طریق بازگشت به قانون اساسی و دوری از فساد و دروغ هستند؟ یا فرقه های مشکوکی که با سیاست های خود کارگران و معلمان و کارمندان و کشاورزان و همه مستضعفان را خاک نشین کرده اند و علی رغم حمله ها و لفاظی های خود علیه شرق و غرب ،همه بازارهای گرم مسلمانی را در اختیار بیگانگان قرار داده اند.

۱۶ تیرماه سال ۱۳۸۹/// از یادداشتی پیرامون قطعنامه ۱۹۲۹ شورای امنیت به قلم میر حسین موسوی

آنچه در شرایط کنونی مهم است، اندیشیدن به راه حلهائی است که بتواند احتمالات خطر رابرای استقلال، تمامیت ارضی و حقوق مشروع کشور به حداقل برساند و در عین حال پاسدار آزادی و حقوق شهروندان باشد که حفظ امنیت ملی بدون پشتوانه شهروندانی آزاد و آگاه ممکن نیست. شبکه های سبز مشفقانه به راه حلهائی که می تواند به دفع این شر عارض گشته کمک کند بپردازند.  قبل از اشاره به تعدادی از این راه حل ها تاکید بر محکومیت این قطعنامه ظالمانه ضروری است.  ما در شرایطی محکوم می شویم که به سادگی ازجنایات در سرزمینهای اشغال شده فلسطین وبمبهای هسته ای آن غمض عین می شود وحق استفاده صلح آمیز از تکنولوژی هسته ای ازما دریغ می گردد. بی تردید این یک قطعنامه بر ضد ملت ماست. گرچه در کنار آن ما نمی توانیم ازتاثیر سیاستهای ماجراجویانه و مغشوش چشم بپوشیم…

۱۹ بهمن‌ماه سال ۱۳۸۹/// بیانیه میر‌حسین موسوی و مهدی کروبی به مناسبت سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی

بسیاری از کسانی که فکر می کردند جنبش اعتزاضی مردم از توطئه های قدرت های سلطه جوی بیگانه یا خشونت ورزانی که در بحبوحه جنگ به دامان دشمن پناه آورده و به خدمتش کمر بسته بودند سرچشمه می گیرد، فهمیدند که این ترفندی برای بدنام ساختن منتقدان و موجه ساختن اعمال غیرانسانی اقتدارگرایان بیش نیست.

وما دور نمی بینیم آنانی که بصورت واقعاً اصولی دغدغة منافع ملی و ارزشهای اسلامی را دارند در کنار همه ملت (یا به تعبیر مستبدین «خس و خاشاک») قرار گیرند و صف خود را از زیاده خواهان ودست اندازان به حقوق و بیت المال ملت جدا سازند. ما بویژه اعتقاد داریم که در نهایت، بسیج و سپاه و نیروهای نظامی، ملت خود را تنها نخواهند گذاشت.

۲۷ بهمن‌ماه سال ۱۳۸۹/// پیام میرحسین موسوی خطاب به ملت درباره راهپیمایی ۲۵ بهمن:

سلام و درود برشما. پس از راهپیمائی شکوهمند شما در روز ۲۵ بهمن، این دستاورد بزرگ ملت و جنبش سبز که با شرکت همه قشرهای مردم از مردان و زنان سلحشورجامعه، در مقابل ناباوری بسیاری از بدبینان و اقتدار گرایان شکل گرفت، جنبش شکوهمند شما ازدو سو مورد تهاجم قرار گرفته است: از یک سو مورد تهاجم اقتدار گرایانی که چشم به پست و مقام و زر و زور در آینده دارند و از سوی دیگر تلاش بیگانگان و موج سواران بین المللی برای پی گرفتن مطامع خود بوده است که هر دو تلاش کرده اند که جنبش را به صهیونیسم و امریکا و اذناب آنان منتسب کنند.

این در حالی است که افتخار بزرگ جنبش سبز در استقلال و تکیه آن بر نیروی عظیم ملت بوده است. جنبش سبز همواره با بیگانگان فاصله داشته و اهداف اصلی آن احیای ارزشهای انقلاب و آرمانهای امام راحل و مطالبات آزادی خواهانه و متکثر ملت شریف ایران بوده و همواره تلاش کرده است که از راههای مسالمت آمیز، اهداف خود را با تاکید براصل بنیادین کرامت ذاتی انسان و به رسمیت شناختن حق ملت برای حاکمیت بر سر نوشت خود و اجرای بدون تنازل قانون اساسی دنبال کند. این همراه کوچک شما ضمن تبریک به مناسبت پایداری خیره کننده مردم، شهادت فرزندان عزیز شما ملت سر فراز را تسلیت می گویم.

این تنها بخشی‌از مواضع میر در این زمینه بود، ولی گمان‌می‌برم برای نفسی سلیم، این مقدار شاهد کافی باشد تا فرض ِ دوم سوال ِ فوق را نیز مردود بدارد و بالتبع، فرضیه‌ی سوم نیز مردود خواهد بود.

و اما چهارمین سوال از سوال اول ِ آقای صفا:

بفرماید نظر “جنبش سبز” در خصوص تفکرات امام راحل و بارز‌ترین آنها یعنی ولایت فقیه ؛ چیست؟

این سوال نیز به دو بخش کلی تقسیم می‌شود:

الف: بفرماید نظر “جنبش سبز” در خصوص تفکرات امام راحل چیست؟

ب: بفرماید نظر “جنبش سبز” در خصوص ولایت فقیه چیست؟

برای پاسخ به این‌سوال باید ابتدا روشن کرد که اصلن نظرات ِ امام راحل، چی‌است؟ نظر جنبش سبز به کدام قرائت، از تفکرات ِ آیت‌الله خمینی چی‌است؟ آیت‌الله خمینی ِ قبل‌از انقلاب یا بعد از آن؟ امام ِ تبعید شده به فرانسه، یا امامی که در کتاب «حکومت اسلامی» می‌شناس‌ایم؟ امام و تفکرات‌شان، ادوار و تحولات گونه‌گون دارد، ابتدا مشخص شود کدام امام مطلوب است و دیگر بفرمایید که کدام قرائت از امام مورد ِ نظر است؟ آیت‌الله مصباح معتقد است که آیت‌الله خمینی، جمهوری اعلام کرد که بگوید این حکومت سلطنتی-طاغوتی نی‌است، اما روایات ِ دیگری نیز از امام نقل می‌شود که معتقد است، امام ِ نوفل‌لوشاتو، امامی دموکراسی‌خواه است. آیت‌الله خمینی، پیش‌نویس قانون اساسی را به رسمیت شناخته بود. اجازه دهید نظر ِ پیش‌نویس ِ قانون اساسی درباره‌ی ولایت فقیه را باز بینی کن‌ایم:

در پیش نویس قانون اساسی جمهوری اسلامی که در زمان دولت مهدی بازرگان تدوین شده بود اشاره‌ای به ولایت فقیه نشده بود، آیت‌الله خمینی نیز بدون اشاره بدان، پیش نویس را تایید کرد و با تصویب شورای انقلاب بجای رای گیری عمومی مجلس خبرگان به بررسی و تدوین نهایی قانون اساسی پرداخت.

مراجعه به این لینک نیز خالی از فایده نخواهد بود: تصویب قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران

مرحوم آیت‌الله خمینی هم‌چنین، بعد از انقلاب برای مدتی به قم رفت و سعی کرد که در امور قدرت دخالت نکند و تنها نقش ِ یک ناظر سیاسی را به خود بگیرد، یا می‌دان‌ایم که ایشان در انتخابات دور دوم ریاست‌جمهوری، با کاندیداتوری روحانیون مخالفت کردند و از این‌رو، حزب‌جمهوری، در آن انتخابات کاندیدا نداشت. آیت‌الله خمینی، به وضوح اعلام کرده‌اند که میزان رای ملت است و بسیار سخن‌های از این‌دست که کافی‌است به «صحیفه‌ی نور» مراجعه کنید.

بله، از سوی دیگر آقای خمینی سخنانی دارند که با این مواضع در تناقض قرار می‌گیرد، برای مثال، جایی در مخالفت با «جمهوری دموکراتیک اسلامی» که مرحوم بازرگان به‌کار می‌بردند مخالفت می‌کن‌اند و می‌گویند: «جمهوری اسلامی، نه یک کلمه کم، نه یک کلمه زیاد»، اما کدام داوری می‌تواند به قضاوت ِ آیت‌الله خمینی بنشیند و بگوید آیت‌الله خمینی ِ واقعی، دقیقن هم‌این است، نه یک کلمه کم، نه یک کلمه زیاد؟ مثلن خود ِ شما اگر لازم باشد، که نظرتان را درباره‌ی تفکرات ایشان بگویید چه می‌گویید؟ آیا هر داوری و هر قرائتی، تحریف ِ آیت‌الله خمینی ِ واقعی نخواهد بود؟

اما نظر جنبش سبز درباره‌ی ولایت فقیه: هم‌آن‌طور که پیش‌تر گفته‌ام، جنبش ِ سبز، یک جریان سیاسی، با سازماندهی و مانیفست ِ مشخص نی‌است که ضروری باشد همه‌ی اعضا، مواضع‌شان را مبتنی بر سیاست‌های حزب تببین کن‌اند و نمی‌تواند هم باشد، این جنبش، در عین ِ حال به قانون اساسی پابند است و ولایت فقیه را نیز در چارچوب ِ این‌قانون می‌پذیرد. اما در این قانون، ولایت فقیه، تغییر ناپذیر دانسته شده است:

اصل ۱۷۷ – بازنگری در قانون اساسی

بازنگری در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، در موارد ضروری به ترتیب زیر انجام می‌گیرد. مقام رهبری پس از مشورت با مجمع تشخیص مصلحت نظام طی حکمی خطاب به رییس جمهور موارد اصلاح یا تتمیم قانون اساسی را به شورای بازنگری قانون اساسی با ترکیب زیر پیشنهاد می‌نماید:

1. اعضای شورای نگهبان.
2. روسای قوای سه گانه.
3. اعضای ثابت مجمع تشخیص مصلحت نظام.
4. پنج نفر از اعضای مجلس خبرگان رهبری.
5. ده نفر به انتخاب مقام رهبری.
6. سه نفر از هیأت وزیران.
7. سه نفر از قوه قضاییه.
8. ده نفر از نمایندگان مجلس شورای اسلامی.
9. سه نفر از دانشگاهیان.

شیوه کار و کیفیت انتخاب و شرایط آن را قانون معین می‌کند. مصوبات شورا پس از تأیید و امضای مقام رهبری باید از طریق مراجعه به آراء عمومی به تصویب اکثریت مطلق شرکت‏کنندگان در همه‏پرسی برسد. رعایت ذیل اصل پنجاه و نهم در مورد همه‏پرسی “بازنگری در قانون اساسی” لازم نیست. محتوای اصول مربوط به اسلامی بودن نظام و ابتنای کلیه قوانین و مقررات بر اساس موازین اسلامی و پایه‏های ایمانی و اهداف جمهوری اسلامی ایران و جمهوری بودن حکومت و ولایت امر و امامت امت و نیز اداره امور کشور با اتکاء به آراء عمومی و دین و مذهب رسمی ایران تغییر ناپذیر است.

در این زمینه می‌توان به نوشته‌ی آرمان امیری، نویسنده‌ی وبلاگ «مجمع دیوانگان» اشاره کرد که می‌نویسد:

البته صراحت این نکته که برخی موارد غیرقابل تغییر هستند، آن هم در ماده‌ای که اساسا برای ارایه راهکار تغییر قانون ارایه شده ابهام آمیز به نظر می‌رسد. برای نمونه می‌توان توجه کرد که برپایه این ماده، تنها مواد مربوط به حکومت ولایی و اسلامی است که «تغییر ناپذیر» دانسته شده است. پس شاید بتوان اینگونه برداشت کرد که خود این اصل 176 تغییر ناپذیر نیست. پس اگر قرار باشد روزی از همین مسیر قوانین اصلاح شوند، می‌توان در نخستین گام همین ماده را تغییر داد تا هیچ بخشی از قانون را تغییر ناپذیر نخواند، سپس مواد دیگر را دستکاری کرد.

پس می‌توان سبز بود، به قانون اساسی باور داشت، به ولایت فقیه باور داشت یا نداشت، اما برانداز نبود و پی‌گیر ِ تغییرات در قانون اساسی هم بود.

برای این‌که مطلب بیش‌از این به درازا نکشد، پاسخ به ادامه‌ی سوالات را در مطالب ِ بعدی پی‌خواهم گرفت. اما ادامه‌ی سوالات آقای صبا از این قرار بود:

۲ـ جناب آقای میرحسین موسوی و سایرین، قوانین انتخاباتی ایران بخصوص فرآیند اعتراض به نتایج را قبول داشتند یا خیر؟ اگر بله، (که با توجه به شرکت و امضاء برگه‌ی ثبت‌نام، قاعدتاً برمی‌آید که قبول داشتند)،‌ چرا قواعدِ (درست یا غلط ِ)بازی که خودشان پذیرفته بودند را برهم زدند؟ و اگر خیر؛ چرا در فرآیندی که آنرا قبول نداشته شرکت کردند و ادعای هیچ‌گاه اثبات نشده‌ی تقلب در آنرا بهانه‌ایی برای کارهای بعدی قرار دادند؟

۳- از جدی‌ترین نقد‌هایی که شما و دوستانتان متوجه حکومت می دانید، نقد‌های اقتصادی است.سوال اینجاست که اگر اقتصاد در تصمیم‌گیرهای سیاسی برای شما موضوعیت دارد،چگونه نگاه کارگزارانی راست را با نگاه چپ میرحسین پیوند می‌دهید و چگونه از خاتمی که جهت گیری مشخص اقتصادی به اذعان کارشناسان اصلاحات، نداشته است حمایت می‌کنید؟ آیا انتقاد اقتصادی صرفاً بهانه‌ای برای تخریب حکومت نیست؟ نگاه‌های به شدت غیرکارشناسی آقای کروبی به اقتصاد را به خاطر دارید؟ اقتصاد در قضاوت شما نسبت به مسائل سیاسی نقش دارد یا ندارد؟ اگر دارد چرا اینچنین بین این چند نگاه صددرصد متفاوت سرگردان هستید؟

۴ـ یکی دیگر از نقد‌های جدی شما به حکومت، بحث سرکوب ، ارعاب و برخورد‌های خشن است. و بسیار شنیده‌ایم که دوستان شما می‌فرمایند، این حکومت آنقدر جنایت کرده که هیچ راه مسالمت آمیزی باقی نگذاشته است. ضمن محکوم کردن اینگونه برخورد‌ ها؛ سوال این است که به فرض صحت تمامی ادعاها،‌ چرا کمتر از یک دهم این اتفاقات در عقب مانده‌ترین کشور‌های منطقه، باعث بروز انقلاب و ایستادگی مردم و جوانان در خیابان‌ها، مقابل توپ و تانک و مسلسل و جنگنده‌های حکومت می شود ولی در ایران با وجود به قول شما تکرار این وقایع خشن و بازتاب گسترده‌ی آن توسط رسانه‌های جمعی، شاهد حضور گسترده و ایستادگی بیشتر از ۲۴ ساعت جنبش ، نمی‌باشیم؟ چرا فراخوان‌های اخیر مکرراً با شکست مواجه می‌شود؟ آیا این نمود بارز عدم جایگاه مردمی این جنبش در بین مردم نیست؟‌

۵- لطفا بدون انکار واقعیت و پرهیز از نظریات شاذی مانند “ساندیس” و یا “فریب حکومت و سوء استفاده از احساسات مذهبی مردم”،‌که در واقع توهین به شعور ملت مظلوم ایران محسوب می‌شود، بفرمایید نظر شما راجع به قیام میلیونی ایرانیان بر علیه جنبش سبز در ۹ دی و ۲۲ بهمن چیست؟

مطالب مرتبط:

جنبش سبز ما و جنبش سبز شما (۲)

جنبش سبز ما و جنبش سبز شما (پایانی)

پیش‌تر ۴ شماره از نقدم بر «نقد درونی» ابطحی را خوانده‌اید، یادداشت جنجالی آقای ابطحی، که با بی‌مهری و بعضن بی‌حرمتی هم‌راه شد و دل‌خوری‌هایی را پدید آورد. آن‌چه که در این یادداشت خشم هواداران جنبش را به‌هم‌راه داشت، نگاه منتقدانه و گاهی غیر منصفانه‌ی آقای ابطحی بود. این یادداشت، پس از راه‌پیمایی ۲۵بهمن‌ماه منتشر شد، تجمعی که بر اساس تقاضای برگزاری راه‌پیمایی در حمایت از جنبش‌های استبدادستیز مردم مصر و تونس از وزارت کشور شکل گرفت. طبق معمول وزارت کشور به این درخواست پاسخی نداد و هواداران جنبش سبز به‌خیابان‌ها آمدند و باز هم طبق عادت ۲ سال گذشته با سرکوب مواجه شدند. حبس آقایان موسوی و کروبی به هم‌راه هم‌سران‌شان، مهم‌ترین واکنش حاکمیت به این دعوت بود.

این یادداشت آقای ابطحی اما از آن‌نظر مهم بود که صدایی شبیه صدای مخالفان جنبش را از درون جریان سیاسی اصلاحات، در نقد عمل‌کرد آقایان موسوی و کروبی بلند کرد و فرصتی مهیا کرد که تضارب افکار حول آن شکل بگیرد و گفتگوهایی تازه، در درون جنبش آغاز شود. به عنوان یکی از هم‌راهان جنبش، لازم دیدم که در این گفتگوی چندجانبه شرکت کن‌ام و با نگاهی -به زعم خودم- منصفانه، در نقد سخن ابطحی، بنویس‌ام. هم‌چنین انتشار یادداشت آقای ابطحی این مزیت را داشت که هم‌زمان نقد بیرونی جنبش به جنبش نیز بود و با نقد ِ این نقد، به بخشی از انتقادات جریان اصولگرا نیز پرداخته می‌شد.

و اما نقد ِ «نقد درونی» ِ ابطحی:

ایشان در سومین بند از نوشته‌ی شان، به مساله‌ی استقلال، به عنوان یکی از سه بخش شعار معروف انقلاب اسلامی (استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی) اشاره می‌کند و می‌نویسد:

استقلال از میان شعارهای اولیه انقلاب اسلامی، بنا به پذیرش همه تحلیل گران داخلی و خارجی پر رنگ تر و جدی تر در طول سالهای 32 ساله بعد انقلاب در ایران عملی شده است. غرور تاریخی مردم ایران هم همین اقتضا را داشته است که در هر شرائط از دخالت قدرتهای خارجی متنفر و بیزار باشند. در حوادث بعد از انتخابات دهم بارها این استقلال با دخالت های مستقیم قدرتهای خارجی و منجمله در حوادث 25 بهمن مورد هجمه قرار گرفته است. به عنوان یک ایرانی و به عنوان یک وطن دوست، نمیشود در برابر این دخالت های تحقیر آمیز بی تفاوت بود. مسائل داخل کشور با اختلاف سلیقه های گوناگون، اگر راه را بر دخالت قدرتهای خارجی باز کند حتما باید در برابر آن موضع گرفت. عموم مردم امروز ایران حتی کسانی که به شدت از عملکرد مجریان ناراضی هستند، از اعلام حمایت و رضایت اتحادیه اروپا و رئیس جمهور و وزیر خارجه آمریکا و راه طی شده سلطنت طلبان و همراهان دشمن بعثی احساس تحقیر و ذلت میکنند.

مفهوم استقلال، از منظر آقای ابطحی، چنان که از این بند، بر می‌آید، ایستادگی در برابر دخالت بیگانه، در مسایل داخلی کشور است: «مسائل داخل کشور با اختلاف سلیقه های گوناگون، اگر راه را بر دخالت قدرتهای خارجی باز کند حتما باید در برابر آن موضع گرفت.»

ایشان معتقدند که «در حوادث بعد از انتخابات دهم بارها این استقلال با دخالت های مستقیم قدرتهای خارجی و منجمله در حوادث 25 بهمن مورد هجمه قرار گرفته است.» و اضافه می‌کن‌اند: «به عنوان یک ایرانی و به عنوان یک وطن دوست، نمیشود در برابر این دخالت های تحقیر آمیز بی تفاوت بود.»

با نگاهی به تاریخ دوساله‌ی جنبش سبز، می‌توان به یادآورد که مقامات مسئول برخی کشورهای جهان، پس از حرکت‌های اعتراضی جنبش سبز، در دفاع از این جنبش، داد سخن داده‌اند و حتا چهره‌های منفوری چون مریم و مسعود رجوی نیز به تشویق جنبش سبز پرداخته‌اند. تا کنون دوبار بهینه‌سازی سرورهای توئیتر به دلیل هم‌زمانی با تجمعات اعتراضی مردم، به تعویق افتاده و یک‌بارش به دستور مستقیم کاخ سفید انجام شده است. رسانه‌هایی چون بی‌بی‌سی، سی‌ان‌ان، صدای آمریکا، رادیو فردا و دویچه‌ووله، به پوشش گسترده‌ی اخبار جنبش پرداخته‌اند و روی‌کردی مثبت به این جنبش برگزیده‌اند. موارد بسیار دیگری هم بوده است که برای جلوگیری از طولانی شدن نوشته، از ذکر آن‌ها خودداری می‌کن‌ام.

می‌توان این‌ها را نشانه‌ای بر وابسته‌گی جنبش به خارج از کشور یافت. انگلستان و آمریکا که از دیرباز، دشمنان جمهوری اسلامی به‌شمار می‌رفته‌اند، در این زمینه نقش پررنگی ایفا و در برهه‌های مختلف از جنبش هواداری کرده‌اند. این‌ها برای این اتهام کافی است که جنبش از خارج از ایران خط می‌گیرد و وابسته به بیگانگان است. هم‌چنین می‌توان گفت که این جنبش، فرصتی برای بیگانگان فراهم کرده تا در امور داخلی ایران دخالت کن‌اند. در این شرایط، اصرار بر حرکت‌های اعتراضی که زمینه‌ی سو استفاده‌ی دشمنان را فراهم می‌کند، اگر نشانه‌ی وابستگی نباشد، لااقل بر این نکته صحه می‌گذارد که جنبش ناخواسته اهداف بیگانگان را تامین می‌کند، پس لازم است که به جای لجاجت، برای تامین منافع ملی، سکوت کند، اگر چنین نکند، خیانت آن مسجل است.

این روش پردازش اطلاعات، اما باگ‌های بسیاری دارد، اگر اطلاعات دیگری را در هم‌این فرمول‌ها وارد کن‌ایم، جواب‌هایی به ما می‌دهد که با این نتیجه‌گیری‌ها در تناقض است. اجازه بدهید که فرمول‌های این روش را استخراج کن‌ایم:

۱. هرگاه سری از سران کشورهای جهان، از کس یا کسانی در کشوری ثالث حمایت کرد یا مواضعی را تصدیق کرد، آن کس یا وابسته‌است و یا در زمین بیگانگان بازی می‌کند.
۲. اظهار نظر سران کشورها در باره‌ی امور داخلی کشورها، هجوم به استقلال آن کشور است.

حال اجازه دهید، بر اساس هم‌این فرمول‌ها به ارزیابی‌ این نگرش بپردازیم:

خبر درباره‌ی فرمول نخست:

مئیر داگان، رییس موساد، سازمان اطلاعاتی اسرائیل، روز سه شنبه گفت: وجود دولت تندرو محمود احمدی نژاد در ايران، موجب خواهد شد که اسرائيل بتواند آسان تر تهديد اتمی ايران را برای جهانيان توجيه کند.

به نوشته‌ روزنامه «جروزالم پست»، داگان چند روز پس از اعلام انتخابات رياست جمهوری اسلامی، در برابر کميته روابط خارجی و دفاع کنست، پارلمان اسرائيل سخن می گفت، محمود احمدی نژاد را يک فرد «تندرو و دگم» ناميد و تصريح کرد: «وجود چنين فردی در راس دولت جمهوری اسلامی، موقعيت اسرائيل را برای توجيه خطرها و تهديدهای اتمی ايران آسانتر خواهد کرد.»

وی با اين حال افزود: اسرائيلی ها نبايد فراموش کنند که برنامه های اتمی ايران در زمان نخست وزيری ميرحسين موسوی آغاز شد.

بر این اساس، آیا می‌توان گفت که آقای احمدی‌نژاد در صدد تامین منافع اسرائیل است؟ آیا می‌توان ایشان را متهم به بازی در زمین اسرائیل کرد یا گفت که ایشان وابسته به اسراییل است؟

و آیا می‌توان گفت که نظر رییس موساد مبنی بر این‌که «اسرائيلی ها نبايد فراموش کنند که برنامه های اتمی ايران در زمان نخست وزيری ميرحسين موسوی آغاز شد.» و حاکی از نوعی عداوت نسبت به آقای موسوی است، نشانه‌ی عمل‌کرد صحیح ایشان است؟ به نظر می‌رسد که توجه به اظهار نظرهای بیگانگان و عمل براساس تصدیق یا نفی آنان ما را از استقلال دور می‌کند، چه‌آن‌که در این‌صورت، آن‌ها خواهند توانست با استفاده از این روش، سیاست ما را تعیین کن‌اند، به عبارتی، از آن‌چه خوش می‌دارند، بدگویی کن‌اند که ایران به خوش‌آیند آنان عمل کند و این یعنی وابسته‌گی کامل به دیگران در تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری.

خبر درباره‌ی فرمول دوم:

آیت‌الله خامنه‌ای، در نمازجمعه‌ی سیزدهم اسفندماه سال‌جاری، درباره‌ی حرکت مردمی در مصر اظهار داشت‌اند:

ملت تونس توانستند حاكم خائن و سرسپرده‌ی آمریكا و دین‌ستیز را برانند، ولی خطا است اگر گمان شود كه این، آن نتیجه مطلوب است. یك نظام وابسته باخروج مهره‌های آشكارش، ساقط نمیشود. اگر بجای آن مهره‌ها، هم‌پالگیهای آنها جایگزین شوند چیزی عوض نشده و دام فریب در برابر ملت گسترده شده است. در انقلاب اسلامی ایران بارها خواستند ملت ما را در این دام بیفكنند ولی هوشیاری ملت و رهبر عظیم و الهی‌اش، ترفند دشمن را دانستند و خنثی كردند و راه را تا آخر ادامه دادند.

بر اساس فرمول دوم، نظر مقام رهبری، درباره‌ی مصر نیز، دخالت در امور داخلی مصر ارزیابی می‌شود، آیا می‌توان چنین نتیجه گرفت؟ به نظر می‌رسد که این‌دست فرمول‌ها، ناقض ِ خود هست‌اند، به عبارتی، ایران هرگز در ایجاد قیام مردمی مصر دخالت نکرده و رهبران جنبش آزادی‌خواه مصر، اعم‌از آقایان البرادعی و محمد بدیع، هرگز وابسته به جمهوری اسلامی نبوده‌اند و حمایت ایران از مردم مصر، از ملی بودن اعتراضات آن‌ها چیزی نمی‌کاهد. پس بر این اساس، نمی‌توان چنین استدلال کرد که موسوی و کروبی، به دلیل حمایت بیگانگان از جنبش سبز، وابسته هست‌اند، یا این حمایت‌ها هجوم به استقلال ایران از سوی کشورهای جهان است.

حال می‌توان به این جمله نگاه دوباره‌ای داشت: «مسائل داخل کشور با اختلاف سلیقه های گوناگون، اگر راه را بر دخالت قدرتهای خارجی باز کند حتما باید در برابر آن موضع گرفت.»، چه باید کرد؟ اگر به‌دلیل حمایت بیگانگان از اعتراضات درون کشور، بخواهیم هر اعتراضی را ساکت کن‌ایم، صدایی از هیچ‌کجای این کشور نباید برخیزد، چه‌آن‌که هر اعتراضی، با تشویق دشمنان جمهوری اسلامی هم‌راه خواهد شد، اگر این اعتراض‌ها صورت نگیرد، بیم گسترش استبداد نمی‌رود؟ و اگر چنین اصلی را درست بدان‌ایم، آیا انتقادات آقای احمدی‌نژاد از دولت خودش را چگونه می‌توان توجیه کرد؟ تجمعات نیروهای حامی دولت، علیه جنبش سبز چطور؟

اما آقای ابطحی در بند چهارم و پنجم از این نقد، چنین نوشته‌اند:

نسلی که انقلاب اسلامی را به وجود اورده است، وقتی مشکلات را می بیند، حتی اگر نسل های بعد بخواهند انقلاب جدیدی بکند، نمی توانند و حق ندارند که به عنوان شریک آن نسل خود را قلمداد کنند. انقلاب اسلامی ثمره تلاش نسل ما است. خوبی و بدی آن را باید نسل ما بپذیرد و اگر میتواند بدی ها را اصلاح کند. فرصت طلبانه ترین کار این است که نسل انقلاب 57 خود را رهبر و شریک نسلی بداند که احیانا خواست های متفاوتی دارند. بی شک کسانی در جامعه هستند که یا اصل انقلاب اسلامی را قبول ندارند و یا مبانی اساسی آن را. اگر با این نسل بی رودربایستی حرف بزنیم و با آنان صادق باشیم باید با صراحت به آنان بگوئیم که نسل ما انقلاب کرد و برای حفظ آن تلاش کرد و علیرغم اعتراض به شیوه های اجرائی از مبانی آن دفاع میکند. ایستادن در جایگاه رهبری کسانی که به هر دلیل این مبانی و یا اصل انقلاب را نمی خواهند از سوی معتقدان به حفظ نظام هم ظلم به نفس است و هم ظلم به آنها.
در صورت شفاف نبودن مواضع ما، و به خصوص با توجه به تجربیات گذشته، در وضعیت موجود، استفاده ابزاری از این نسل و قربانی کردن آنان که خواست های متفاوتی دارند و در پرده ابهامی که ما به وجود می آوریم، گمان میبرند خواست مشترکی با ما دارند، خیانت نابخشودنی محسوب میشود و جامعه جوان کشور را به یاس تاریخی بی دلیلی میکشاند که صدها برابر از خواست های مقطعی ما برای این نسل دردناکتر است. فراموش نکنیم که نسل جوان در آغاز زندگی است و مثل ما در بخش پایانی زندگی قرار ندارد و حق دارد که از زندگی بهره بگیرد.

این پاراگراف از نوشته، براین پایه استوار است که جنبش سبز از دو بخش جوانان خواهان براندزی (نسل جدید) و رهبران معترض (نسل انقلاب) تشکیل شده و نسل انقلاب نباید انقلاب و حاصل تلاش خود را واگذارد و به رهبری جوانان انقلابی بپردازد، به هردو بخش این مدعا پیش‌تر و در نقد ِ «نقد درونی» ِ ابطحی (۱)‏ و نقد ِ «نقد درونی» ِ ابطحی (۴)‎ پاسخ داده‌ام و نیازی به تکرار آن نی‌است.

در زمینه‌ی این جمله: «استفاده ابزاری از این نسل و قربانی کردن آنان»، اما نیازی به توضیح نی‌است، خود گویای بی‌انصافی نگارنده هست، تنها از باقی متن جدایش کردم که بیش‌تر دیده شود.

بند ششم این نوشته به‌این شرح است:

رودربایستی هائی که رهبران مخالفان فعلی با جامعه دارند، آینده ای مبهم و تلخ را برای نسل جوان کشور رقم میزند. در تجمعات روز 25 بهمن، بنا به روایت همه تحلیلگران، تجمع کنندگان خواستار حذف رهبری نظام بودند. این خواست با اصرار به عمل به قانون اساسی که در آن ولایت مطلقه فقیه وجود دارد، و یا با پایبندی به خط امام منافات دارد. چرا این مرز را روشن نمیکنیم؟ کسانی که در تجمعات 25 بهمن شعار حذف رهبری و اصل نظام را دادند، یا تصور میکنند که رهبران دعوت کننده نیز چنین خواستهائی دارند و یا میدانند که نظر آنها این نیست و از رهبران به عنوان یک سپر استفاده ابزاری میکنند. این سو هم اگر شجاعتر بود، یا صادقانه همین شعارها را می داد و یا رسما اعلام میکرد که نمیخواهند ابزار باشند، و تکلیف این نسلی که همه هزینه ها مثل گوشت قربانی بر عهده آنان است روشن می شد. واقعیت هم این است که اگر به اصلاحات باورهست نمی شود این خواست های ساختار شکن را رد نکرد و اگر فکر میکنند  این نظام، اصلاح پذیر نیست باید رسما برای سقوط آن تلاش کرد وهزینه ها را هم خود بپذیرند و کسانی که به این فکر باور دارند. وضع موجود شتر سواری دولائی است که با هیچ منطقی قابل قبول نیست.

این بخش از نظر آقای ابطحی نیز، در چهار شماره‌ی پیشین این نوشته پاسخ داده شده است.

در زمینه‌ی بند هفتم از نوشته‌ی آقای ابطحی نظری ندارم، بخوان‌اید:

اتفاق تلخ تر حادثه روز 25 بهمن ، ورود خشونت سازمان یافته به  درون مردم بود که حداقل دو نفر کشته شدند.دستگاههای اطلاعاتی از نفوذ منافقین خبر میدهند. این یک فاجعه است. وقتی چنین امکانی هست، در چنین وضعیتی باید برای دعوت مردم به خیابان این محاسبات را هم کرد.

و اما آخرین بند از نوشته‌ی آقای ابطحی:

افراطیون همیشه دشمن بزرگ مردم بوده اند. راه نجات آینده کشور هم از دالان دوری از افراطیون و اعتقاد به اصلاح مستمرغیر ساختاری  و صف بندی در برابر بیگانگان ودوری از خشونت و پای بندی به قانون میگذرد. کسانی هستند که بر این باور نیستند، به حذف حداکثری و جذب حداقلی بر خلاف نظر رهبر انقلاب می اندیشند و ابزار کافی هم دارند. ما نباید راه را برای غلبه این مجموعه باز کنیم.
باور کنیم: وحدت، همدلی، همکاری برای رفع نواقص و مفاسد، پرهیز از انتقام جوئی ، دوری از تهمت و اتهام و فحاشی ، حفظ استقلال و مرز بندی با قدرتهای خارجی، حفظ کرامت و آزادیهای مصرح در قانون اساسی و فراخوان به اصلاح در زیر سقف نظام و رهبری ضرورت فعلی کشور ما است .

با این سخن موافق‌ام ولی هم‌آن‌طور که پیش‌تر گفت‌ام، راه دموکراسی، از فعال‌بودن بدنه‌ی اجتماع در همه‌ی لحظه‌ها و زمینه‌ها می‌گذرد، جامعه‌ای که حساس نباشد، به قهقرا می‌رود.

مطالب مرتبط:

نقد ِ «نقد درونی» ِ ابطحی (۱)‏

نقد ِ «نقد درونی» ِ ابطحی (۲)‎

نقد ِ «نقد درونی» ِ ابطحی (۳)‎

نقد ِ «نقد درونی» ِ ابطحی (۴)‎

دی‌روز با بررسی بخش‌های دیگری از نوشته‌ی آقای ابطحی، سوالاتی را از بطن این نوشته استخراج کردم و قرار گذاشت‌ام که ام‌روز به این‌سوالات پاسخ دهم، سوالات از این قرار بود:

• آیا فعالان جنبش سبز و رهبران نمادین آن با طرح تقاضای راه‌پیمایی برای ۲۵ بهمن‌ماه، مقصودی غیر از حمایت از مردم مصر داشته‌اند؟
• در صورتی که مقصود جنبش چیزی غیر از حمایت از مردم مصر و تونس بوده است، آن‌ها چه بوده‌اند؟
• در صورتی که هدف جنبش براندازی نظام سیاسی بوده است، ابزار لازم برای این‌کار چی‌است و آیا در اختیار جنبش هست؟
• اهداف جنبش به‌طور مشخص چی‌است؟ آیا این اهداف قابل اجراست؟
• آیا به‌تر نی‌است که جنبش به سمت طرح خواسته‌های مشخص حرکت کند و از طرح کلیات بپرهیزد؟
• آیا جنبش به هیچ یک از اهداف‌اش نرسیده است؟
• آیا هر اعتراضی که از طریق حضور مردم در خیابان‌ها اتفاق بی‌افتد با هدف براندازی‌است؟
• آیا گفتگوی صرف با حاکمیت در جمهوری اسلامی می‌تواند منجر به اصلاح امور شود؟

*****پاسخ به سوال نخست

برای پاسخ دادن به سوال نخست، باید به این سوال پاسخ داد که حقیقت یا دروغ بودن مدعای «حمایت از مردم مصر» چه سودی برای مطرح‌کنندگان این دعوت در بر دارد؟

با فرض راستین بودن دعوت به راه‌پیمایی در حمایت از مردم مصر منافع زیر به جنبش باز می‌گشت:

۱. اعلام هم‌بستگی جنبش سبز با جنبش‌های آزادی‌خواهی در سراسر جهان. این عمل منجر به حمایت متقابل آزادی‌خواهان جهان از جنبش سبز خواهد شد و گستره‌ی جنبش سبز، از آزادی‌خواهان ایرانی به جنبش‌های آزادی‌خواه جهان تغییر خواهد کرد.

۲. داعیه‌ی دروغین حاکمیت مبنی بر حمایت از آزادی‌خواهان جهان افشا خواهد شد. در روزهای پر تلاطم گذشته، صدا و سیما و بسیاری از مسئولان حکومتی، در حمایت از جنبش‌های آزادی‌طلب در خاور میانه که قدرت‌های منطقه‌ای را تحت تاثیر خود قرار داد، داد سخن دادند ولی در مقابل ملت خویش که خواستار آزادی‌های اجتماعی بودند، به خشونت متوسل شدند تا این ادعا که از آزادی‌خواهان جهان حمایت می‌کن‌اند نقش برآب شود و روسیاهی به ذغال ماند.

۳. بازیابی نیروی فعالان جنبش: با توجه به تبلیغات وسیع دست‌گاه حکومتی مبنی بر مرگ جنبش، ریزش نیروهای جنبش و … این سوال در ذهن حامیان جنبش وجود داشت که به‌راستی جنبش مرده است؟ یاس و افسردگی ناشی از سرکوب و برخورد با صدای مخالفان، نیروهای اجتماعی جنبش را مستهلک کرده بود و این تجمع توانست هوای تازه‌ای در میان حامیان جنبش بدمد.

۴. تحقق کامل جنگ حاکمیت با سایه‌ها: هرچند که بی‌تردید هدف موسوی و کروبی از نامه‌ به وزارت کشور برای درخواست راه‌پیمایی دست‌گیر شدن نبوده است، اما این اقدام، حاکمیت را مجبور به واکنشی چون دست‌گیری غیرقانونی سران فتنه! و هم‌سران‌شان کرد، تا حال، حاکمیت با این چالش مواجه باشد که پس از دست‌گیری اینان، چه کسی را تهدید به دست‌گیری و اعدام کند؟ زین پس سران فتنه چه کسانی خواهند بود؟ اکنون به راستی جنگ حاکمیت با سایه‌ها آغاز شده است، جنگی که به تعبیر مهران مدیری، منجر به شکست از دشمن فرضی خواهد شد.

۵. یادآوری این نکته به حاکمیت که هرچه خشونت و تندی بیش‌تری به خرج دهد، تنها هزینه‌های خود را افزایش خواهد داد و در نهایت خشم ملت را بیش از پیش برخواهد افروخت، واقعیت آن است که عمل به قانون اساسی، تنها راه بازگشت وحدت و یک‌پارچه‌گی به جامعه است و هر میزان که دستان مردمان را از پیش تهی‌تر کن‌اند و داشته‌های ملت را از ایشان بگیرد، عصیان‌ها تندتر و عصبی‌تر خواهد شد، پس اگر عقلای جریان حاکم بخواهند آرامش را به جامعه برگردان‌اند، لازم است که حقوق ملت را به ایشان بازگردان‌اند و این خواسته‌ی جنبش سبز نیز هست.

فرض دیگر اما دروغین بودن ادعای رهبران نمادین جنبش مبنی بر حمایت از مردم مصر است، اگر ادعا دروغین باشد، چه منافعی برای سران جنبش به‌هم‌راه خواهد داشت؟

به نظر می‌رسد که به جز گزینه‌ی ۲، سایر موارد، برای این حالت نیز مترتب باشد. گزینه‌ی ۲ اما به این دلیل که دروغ‌گویی، از جانب جنبش بسیار نقد شده است، اگر اثبات شود، می‌تواند محبوبیت موسوی و کروبی را به‌طور کامل از میان ببرد، پس سوال این‌جاست که درحالی که می‌توان تجمعی برای حمایت از مردم مصر و تونس برپا کرد چرا باید دروغ گفت؟ این تجمع، با این عنوان و با این هدف، هیچ آسیبی برای جنبس نمی‌داشت.

*****پاسخ به سوال دوم

به سوال دوم، در قالب سوال اول پاسخ دادم و از تکرار آن پرهیز می‌کن‌ام.

*****پاسخ به سوال سوم

پیش از این دلایلی بر برانداز نبودن جنبش برشمرده‌ام که در شماره‌ی نخست این نقد، به آن اشاره شده است: نقد ِ «نقد درونی» ِ ابطحی (۱)‏

اما عوامل انقلاب‌ها چی‌است؟ اگر به صفحه‌ی انقلاب در ویکی‌پدیا رجوع کن‌اید، عوامل زیر را ۴ عامل اصلی وقوع انقلاب در هر کشوری می‌داند (می‌توان‌اید از خواندن توضیحات هر عنوان صرف نظر کن‌اید):

۱. نارضایتی عمیق از وضع جاری: نارضایتی عنصر به وجود آورنده ی تغییر است ولی هر نازضایتی نمی تواند به انقلاب تبدیل گردد، بلکه این نارضایتی باید به حد ناامیدی از اصلاح در پیکرهٔ سیاسی موجود در آمده باشد تا کم کم به عنصر خشم منجر شود. یکی دیگر از شاخصه‌های این نارضایتی، ظهور در طبقه‌ها و قشرها و نخبه گان است.
۲. ظهور ایدئولوژی‌های جدید و جایگزین: ایدئولوژی به معنی اشتراکات فرهنگی و عقیدتی است که به نحوی نمادین بیان می گردد، ایدئولوژی به معنای خاصش نوعی انقلاب گفتاری محسوب می‌شود که اهداف جدیدی را پیش روی افراد ناراضی از وضع موجود قرار می دهد تا در حول آنها به ارائهٔ نظریات و ایده‌های جدید اقدام شود. برینتون گفته که هیچ انقلابی بدون ظهور ایدئولوژی جدید شکل نمی گیرد. این ایدئولوژی اهداف دور از دسترسی را که کمبود حکومت موجود است و حکومت نمی تواند آنها را تحقق بخشد، نشانه می رود تا هم رضایتی عقلایی از ارضاء آنها در آینده برای جذب عامیون استفاده کند و هم با آرمانهایش به ساختارهای نخبه گان ساخت بدهد و آنها را در یک جهت هماهنگ کند .
ایدئولوژی هر انقلاب در چگونگی روندها و چهاچوب‌ها در حال و آیندهٔ پیروزی و یا شکست آن انقلاب نقش بسیار اساسی دارد به عبارتی چگونگی پیروزی، حکومت جایگزین، نقش‌های رهبری و دیگر عوامل که با پیروزی یک انقلاب به دنبال آن می آیند از ایدئولوژی آن انقلاب بر می خیزند و هر چه این ایدئولوژی به آرمان‌های آن جامعه نزدیکتر باشد پیروزی نزدیکتر و موفق تر است.
۳. گسترش روحیهٔ آنارشیستی: گسترش روحیهٔ انقلابی آغاز دوران آنارشیستی یک انقلاب است. در این زمان جامعه دیگر به آن قدرت رسیده است که برای رسیدن به خواسته هایش در پی عمل کردن به آنها باشد. شورش ها، انتقادهای مستقیم و خالی از کنایه، تظاهرات‌های غیر آرام و… همه و همه از نشانه‌های رسیدن جامعه به این سطح از نارضایتی است. در مرحلهٔ دوم، یعنی بروز ایدئولوژی، هنوز مردم عامی نوعی پشیمانی، برای مقابله با تغییرات در آینده و حفظ وضع موجود را با خود همراه دارند ولی در مرحلهٔ گسترش روحیه انقلابی دیگر این محافظه کاری به تدریج از بین می رود و به نوعی تنفر تبدیل می شود. هر چه این تنفر ریشه دارتر و بزرگتر باشد چهرهٔ انقلاب‌ها خونین تر و پر اضطراب تر نیز می شوند، زیرا در آنها علاوه بر نابود شدن نهادهای حکومت پیشین، کارکنان و عوامل حکومت پیشین هم مورد خشم مردم قرار خواهند گرفت. به طور کلی به وجود آمدن این دوره شاخصهٔ بروز انقلاب است، هیچ کدام از مراحل قبل این حس را بر کل جامعه القاء نمی کنند که می توانند به انقلاب منجر شوند ولی ورود به دورهٔ آنارشیستی، بازگشت به عقب را ناممکن می‌کند و از طرفی وجود جهل در سران حکومت که تنها به ادامهٔ سرکوب ادامه می دهند، این روحیه را هر روز بیشتر از پیش می‌کند و تا آن حد پیش می رود که به انقلاب منجر گردد.
۴. وجود رهبر: وجود رهبر، تشابه بی حد و اندازه ای با ایدئولوژی دارد. در جریان یک انقلاب همیشه یک ایدئولوژی حاکم نمی شود، بلکه انواع ایدئولوژی‌ها در کنار یکدیگر فعال اند ولی ایدئولوژی عام تر و نزدیکتر به اکثریت ( منظور کسانی است که در روند انقلاب نقش فعالتر و ایدئولوژی بارزتر و پذیرفتنی تری دارند ) از درون خود رهبری را برای بسیح این نیروها در نظر می گیرد و نقش هم آوایی برای انقلاب شروع می گردد. این رهبر علاوه بر داشتن ویژگی‌ها سیاسی و اجتماعی و قشری باید شجاعت ایستادن در مقابل حکومت را هم داشته باشد. همچنین تعادل و تعامل با دیگر گروه‌ها و دسته‌ها نیز در روند پیروزی نقش بسیار مهمی دارد. فیدل کاسترو در کوبا رهبری انقلاب کوبا را بر عهده داشت، این انقلاب‌ها که با رهبری یک نفر به عنوان شاخصهٔ بروز آنها به موفقیت می رسند را انقلاب‌های تک نفری می نامند ولی در غالب انقلاب‌ها این گونه نیست که یک نفر بتواند بسیج نیروها و نارضایتی‌ها را مهیا کند. گاهی مانند انقلاب ۱۹۱۷ روسیه، الجزایر، انقلاب فرانسه، انقلاب ۱۹۷۹ نیکاراگوئه و انقلاب ۱۹۴۵ چین رهبری به یک گروه و یا دسته بر می گردد که بیشترین پیروان را دارند و ایدئولوژی مقبول تر را در اختیار دارند، ولی در کل این دسته‌ها نیز شخصت‌های مشهوری را دارند که حرف آخر رامی زنند مثلا” لنین و بلشویسم در انقلاب ۱۹۱۷ روسیه، احمد آل در الجزایر، برینتون و روبسیر در انقلاب فرانسه، مائو در انقلاب ۱۹۴۵ چین.

حال باید دید که جامعه‌ی ما وجنبش سبز چنین خصلت‌هایی دارد که روی‌کردی انقلابی داشته باشد یا خیر؟

در باره‌ی «نارضایتی عمیق» باید گفت که فعالان جنبش سبز و اصلاح‌طلبان از سال‌های پس‌از خرداد ۷۶، هم‌واره بر اصلاح‌گری تاکید داشته و نظام سیاسی فعلی را مبتنی بر قانون اساسی، اصلاح‌پذیر قلمداد کرده‌اند، فارغ از این‌که به چه درصدی از پیروزی دست‌یافته‌اند، آن‌چه مسلم بوده و هست، تاکید مستمر موسوی و کروبی بر «اجرای بدون تنازل قانون اساسی» نشان از آن دارد که رهبران این جنبش، هم‌واره جمهوری اسلامی را قابل اصلاح فرض‌کرده و دنبال براندازی نبوده و نی‌است‌اند، قاطبه‌ی هواداران جنبش نیز از این روی‌کرد استقبال کرده و تنها خواستار برگشت به نص قانون اساسی هست‌اند که بی‌تردید باید مورد حمایت همه‌ی جریانات سیاسی و جریان حاکم نیز واقع شود، که متاسفانه شاهد عکس آن هست‌ایم.

شرط دوم انقلاب‌ها اما «ظهور ایدئولوژی‌های جدید و جایگزین» بود، هر ناظری، خواه مخالف یا موافق جنبش سبز این را تایید می‌کند که جنبش سبز ساختار جایگزینی برای جمهوری اسلامی معرفی نکرده است، اگر به انقلاب ۵۷ در ایران نگاه کن‌ایم درخواهیم یافت که به درستی، آیت‌الله خمینی، از سال‌ها قبل، نظریه‌ی «ولایت فقیه» و سپس در فرانسه نظریه‌ی «جمهوری اسلامی» را جایگزین «نظام شاهنشاهی» معرفی کرده بود، حالا آن‌که در جنبش سبز، هرگز مدلی برای جایگزینی جمهوری اسلامی معرفی نشده است.

شرط سوم، «گسترش روحیه‌ی آنارشیستی» است، در این زمینه نیز، تاکید چندین‌باره بر مسالمت آمیز بودن تجمعات جنبش در بیانیه‌های آقای موسوی از یک سو و عملکرد اکثریت نزدیک به مطلق فعالان جنبش در تجمعات، از سوی دیگر، نشان‌دهنده‌ی آن است که جنبش به سمت آنارشی‌گری راه نبرده و هم‌واره بر مشی حرکت‌های مسالمت‌جوی اعتراضی، تاکید کرده است.

و اما شرط چهارم که «وجود رهبر» است نیز در جنبش مفقود است. هم‌آن‌طور که پیش‌تر توضیح داده‌ام، جنبش از کروبی و موسوی به عنوان رهبران نمادین یاد می‌کند، آن‌ها نیز هرگز داعیه‌دار رهبری جنبش نبوده‌اند و این هردو، نشانه‌ای است بر بی‌سر بودن جنبش. اکنون که سران نمادین جنبش، در حبس هست‌اند نیز، خود بر این مدعا گواه دیگری است.

پس می‌توان نتیجه گرفت که نه جنبش سویه‌ی براندازی داشته و نه ابزارهای لازم برای این‌کار در اختیار آن بوده است، پس اتهام براندازی به کلی بی‌اساس است و ابزاری برای خاموش کردن صدای معترضان در دست اصحاب قدرت است.

*****پاسخ به سوال چهارم

سوال چهارم اما از این قرار بود: «اهداف جنبش به‌طور مشخص چی‌است؟ آیا این اهداف قابل اجراست؟». برای پاسخ به این‌سوال می‌توان به قانون اساسی مراجعه کرد و «حقوق مردم» و «آزادی‌های مدنی» را استخراج کرد، اما برای آن‌که با دقت بیش‌تری به این سوال پاسخ دهیم لازم است که به «ویراست دوم منشور جنبش سبز» (دریافت فایل PDF) مراجعه کن‌ایم. در این منشور که آقایان موسوی و کروبی آن‌را امضا کرده‌اند، اهداف جنبش چنین ذکر شده است:

«جنبش سبز با پای بندی به اصول و ارزش های بنیادین انسانی، اخلاقی، دینی و ایرانی که در فرهنگ این سرزمین ریشه تنیده اند، خود را منتقد و پالایشگر روند طی شده در نظام جمهوری اسلامی ایران در سال های پس از انقلاب می داند و بر این اساس، حرکت انتقادی در چارچوب قانون اساسی و احترام به نظر و رأی مردم را وجه همت خویش قرار خواهد داد.
جنبش سبز برآمده از مردم و مولود یک نهضت ملی است. حرکتی در تداوم تلاش مردم ایران برای دستیابی به آزادی، عدالت اجتماعی و تحقق حاکمیت ملی است که پیش از این در برهه هایی چون انقلاب مشروطیت، جنبش ملی شدن نفت و انقلاب اسلامی، خود را جلوه گر ساخته است.
بازخوانی تجربة معاصر در جهت تحقق اهداف والای اجتماعی مردم ایران نشان می دهد که تنها از طریق تعمیق و تقویت جامعة مدنی، گسترش فضای گفتگوی اجتماعی، ارتقاء سطح آگاهی و جریان آزاد اطلاعات، زمینه سازی برای فعالیت آزاد مصلحان و فعالان اجتماعی – سیاسی در چارچوب تحول خواهی و ایجاد تغییر در وضعیت موجود و مواجهه صادقانه با مردم و محرم دانستن ملت و پای فشاری بر تحقق آرمان های ملی، می توان اهداف جنبش سبز را عملی کرد. این امر مستلزم توافق و تأکید بر مطالبات مشترک و ایجاد تعامل و هماهنگی میان همة نیروهایی است که به رغم داشن هویت مستقل، با پذیرش تعدد و تنوع درون جنبش، زیر چتر ملی فراگیر جنبش سبز ایران در کنار یکدیگر قرار می گیرند.»

به‌طور کلی اگر بخواهیم اهداف و خواسته‌های جنبش را مبتنی بر منشور آن، تیتر کن‌ایم، سرفصل‌های آن از این قرار است:

• انتقاد و پالایش روند طی شده در جمهوری اسلامی در چارچوب قانون اساسی
• تلاش برای محترم شمرده شدن رای و نظر مردم
• دست‌یابی به آزادی‌های شهروندی
• دست‌یابی به عدالت اجتماعی
• تحقق حاکمیت ملی
• تعمیق و تقویت جامعه‌ی مدنی
• گسترش فضای گفتگوی اجتماعی
• ارتقای سطح آزادی و تلاش برای تحقق جریان آزاد اطلاعات
• زمینه سازی برای فعالیت آزاد مصلحان و فعالان اجتماعی–سیاسی در چارچوب تحول خواهی و ایجاد تغییر در وضعیت موجود
• تلاش برای مواجهه صادقانه‌ی مسئولان نظام و جنبش سبز با مردم و محرم دانستن ملت
• پای فشاری بر تحقق آرمان های ملی
• صیانت از آرای مردم تا زمان استقرار نظام انتخاباتی آزاد، رقابتی، غیرگزینشی و منصفانه که شفافیت آن کاملا قابل تضمین باشد
• مخالفت با هر اقدامی که برخلاف منافع ملی و ناقض اصل استقلال باشد

اما آیا اهداف اعلام شده‌ی فوق تحقق پذیر است؟ متن منشور، در بخش راه‌کارهای خود به این سوال پاسخ داده و به اختصار این موارد را برشمرده است:

1. جنبش سبز بر پایة اصول و مبادی بنیادین خود، با استفاده از سازماندهی افقی و همسو در قالب شبکه های اجتماعی واقعی و مجازی، بر فهم، اندیشه و نوآوری های ملت ایران تکیه دارد و دستیابی به آرمان هایی چون آزادی و عدالت را منوط به شکوفایی این خلاقیت ها می داند. این توانایی می تواند شعار «هر ایرانی یک ستاد» را به شعار «هر ایرانی یک جنبش» تبدیل کند.
2. پیگیری اهداف و آرمان های همیشگی مردم ایران و با اتکاء به بازخوانی انتقادی تحولات صورت گرفتة پس از انقلاب اسلامی، بویژه در عرصة روابط ملت و دولت، بر پایة میثاق مشترک مردم ایران، یعنی قانون اساسی.
3. تلاش برای ایجاد زمینة اجرای بدون تنازل قانون اساسی برخاسته از رأی مردم، از راهکارهای اصلی جنبش سبز است.
4. باید شرایطی فراهم آورد تا قانون وسیلة اعمال خشونت های ناروا و موهن، نقض حقوق بنیادین شهروندان که مغایر با اعلامیة جهانی حقوق بشر نیز هست نشود و خشونت، بی عدالتی و تبعیض صورت قانونی به خود نگیرد.
5. قوانین کشوری و از جمله قانون اساسی، متونی همیشگی و تغییرناپذیر نیستند. هر ملتی این حق را دارد که با بازخوانی تجربه خود و تصحیح سیر حرکت خویش، به اصلاح قوانین جاری اقدام کند. اما باید توجه داشت که تنها تغییر و اصلاحی در قانون اساسی واقعی و مورد پذیرش است که در فضایی امن و آزاد و در فرایند مذاکره و گفتگوی اجتماعی و با مشارکت همة اقشار و گروه های اجتماعی و با پرهیز از تصلب و انحصارگرایی و زورگویی صورت پذیرد.
6. تلاش برای گسترش جامعة مدنی و تقویت حوزة عمومی از طریق تشویق مردم به مشارکت در تعیین سرنوشت خود با حضور در تشکل های صنفی و غیردولتی و احزاب و … در زمرة راهکارهای اساسی جنبش سبز است.
7. گفتگو میان نمایندگان گروه های مختلف فکری و سیاسی با یکدیگر و نیز با حاکمیت و با مردم است و در این راستا، از هرگونه دعوت به مذاکره و گفتگوی شفاف به منظور دفاع از حقوق مردم و حل منازعات اجتماعی استقبال می کند.
8. جنبش سبز به منظور قدرت بخشی به اقتصاد کشور از راه تأمین حقوق مادی کارگران، کشاورزان و کارکنان خدماتی از روش های مبتنی بر عدالت اجتماعی در چارچوب قانون، افزایش بهره وری انسانی، کاهش هزینه های تولید کالا و خدمات، و ترمیم حداقل دستمزد با نظارت واقعی نمایندگان نیروی کار در عرصه های مختلف، بهره می گیرد.
9. توجه به اقشار محروم از طریق تقوبت اقتصاد ملی از اصول تعطیل ناپذیر جنبش سبز است. از همین رو، دستگیری از نیازمندان از طریق ایجاد شبکه های همیاری و تکفل و توانمندسازی آنان و نیز حمایت از فعالان عرصة اقتصاد ملی در مقابل واردات بی رویة کالاهای خارجی، از برنامه های عملی جنیش سبز خواهد بود.
10. حضور مؤثر زنان در جنبش سبز را باید فرصتی برای برداشتن گام هایی بلندتر در جهت رفع تبعیض های جنسیتی و تحقق مطالبات برحق آنان شمرد. جنبش سبز حمایت همه جانبه و همراهی با جنبش زنان را در زمره اولویت های بنیادین خویش می داند.
11. تلاش برای تحقق حقوق قانونی و احترام اخلاقی اقلیت های دینی و مذهبی و قومی از طریق زمینه سازی برای مشارکت فعال و نهادمند آنان در فرایندهای تصمیم گیری سیاسی در کشور، با تکیه بر هویت مشترک ایرانی و به رسمیت شناختن تنوع و تعدد فرهنگی، یکی از فعالیت های عمدة جنبش سبز است.
12. جنبش سبز خواهان سیاست خارجی عقلانی و عزت مند مبتنی بر تعامل شفاف و سازنده با دنیا و طرد دیپلماسی ماجراجویانه و عوام فریبانه و ارتقاء شأن ملت بزرگ و تاریخی ایران در جهان است. ملتی که بسیار بیش از این شایسته احترام و تکریم در تمام جهان است. طرد خشونت، ترور، مداخلة سلطه جویانه در امور داخلی کشورها و احترام به حق تعیین سرنوشت برای همة ملت ها، نیازمند تغییر بنیادین نگرش ها در رابطه با امنیت ملی، منطقه ای و جهانی است که راه را بروی گسترش همکاری و تعامل بین ملت ها باز کند. جنبش سبز از اقدامی که در این جهت انجام شود استقبال می کند.

چنان‌چه خواندید، جنبش راه‌کارهای مشخصی برای تحقق اهداف خویش دارد و البته از نگاه نگارنده، این راه‌کارها نه کافی است و نه قطعی، هم‌آن‌طور که در ابتدای این منشور نیز به آن اشاره شده «گفتگوی مستمر درباره این متن و نقد و اصلاح آن، ضرورتی انکارناپذیر است.»، نیاز به تدوین به‌تر دارد و این قابل نقد بودن، نه تنها نشانه‌ی بدی جنبش و منشورش نی‌است که از سلامت و درستی مسیر آن حکایت دارد، از این‌رو این قلم، پس از پایان دادن به این‌مجموعه یادداشت، به نقد منشور خواهد پرداخت.

*****پاسخ به سوال پنجم

آیا به‌تر نی‌است که جنبش به سمت طرح خواسته‌های مشخص حرکت کند و از طرح کلیات بپرهیزد؟ این سوال، به‌طور مشخص از انتقادات این‌جانب به عمل‌کرد آقایان موسوی و کروبی است، به اعتقاد من، حرکت جنبش در مقاطع مختلف، به دلیل بی‌تجربه‌گی، با مشکلات مختلفی روبرو شده است که با نقد عملکرد جنبش، به مرور زمان به‌سمت درست‌تری حرکت خواهد کرد. در این‌زمینه بعدتر بیش‌تر خواهم نوشت.

*****پاسخ به سوال ششم

سوال ششم اما این‌بود که آیا جنبش به هیچ یک از اهداف‌اش نرسیده است؟ از منظر نگارنده، جنبش به بسیاری از اهداف خود دست نیافته است، این البته به معنای بی‌مصرف بودن جنبش نی‌است، گفتگوهای گسترده‌ی درون جنبش، توسعه‌ی شبکه‌ی اجتماعی آن و البته تلاش هرروزه‌ی مخالفان جنبش برای مهار و تحدیدش، نشانه‌ای است بر اثرگذاری و موفقیت جنبش در عرصه‌های مختلف، با این‌حال، لازم است تا با برگزیدن تاکتیک‌های به‌تر، موثرتر و کم‌هزینه‌تر از یک‌سو و برگزیدن اهداف دست‌یافتنی‌تر از سوی دیگر، سیر توسعه‌ی امکانات و اثربخشی جنبش را افزون کرد.

*****پاسخ به سوال هفتم

پاسخ به این سوال که آیا هر اعتراضی که از طریق حضور مردم در خیابان‌ها اتفاق بی‌افتد با هدف براندازی‌است، با توجه به آن‌چه که در پاسخ به سوال سوم نوشته‌ام، سخت نی‌است. جواب به این سوال خیر است، پیش‌تر نیز در جمهوری اسلامی، مدافعان آقای احمدی‌نژاد با تجمع مقابل مجلس، بهارستان را به نحو زشتی تهدید کرده و با هیچ برخوردی مواجه نشدند، پس هر حرکت اعتراضی‌ای از نوع حضور مردم در خیابان، الزامن براندازانه نی‌است.

*****پاسخ به سوال هشتم

و اما در نهایت و در پاسخ به این‌که آیا گفتگوی صرف با حاکمیت در جمهوری اسلامی می‌تواند منجر به اصلاح امور شود؟ می‌توان گفت: به دلایل متعددی، گفتگوی صرف با هیچ حکومتی، منجر به تغییر و بهبود نخواهد شد. نخست آن‌که حتا با فرض پذیرش خواسته‌های جنبش از سوی حاکمیت، هیچ ضمانتی برای اجرایی شدن کامل این خواسته‌ها وجود ندارد، اصول مغفول قانون اساسی شاهدی است بر این مدعا. به عبارتی به دلیل بی اعتنایی مردم نسبت به حقوق خویش، حاکمیت نیز آن‌ها را کم اهمیت ارزیابی می‌کند، حالا آن‌که مسائلی چون فقر، بی‌کاری و از این‌دست، به دلیل حساسیت مردم، مورد توجه حاکمیت قرار می‌گیرد و تا جای ممکن از بروز مشکلات پیش‌گیری می‌کند، هرچند بی‌کفایتی مسئولان در دولت‌های نهم و دهم، باعث شده تا عمل به پیش‌گیری یا درمان را کنار نهاده و تنها به سردادن شعار اکتفا کن‌اند.

دیگر آن‌که با فرض پذیرش خواسته‌های جنبش و اجرایی شدن آن‌ها، باز هیچ ضمانتی برای امتداد عمل به این خواسته‌ها وجود ندارد، نظام اداری بیمار و ناکارآمد، ضعف بخش خصوصی و وابسته‌گی حاکمیت به نفت و وابسته‌گی مردم به حاکمیت، خلا جامعه‌ی مدنی و احزاب توان‌مند، نظام انتخاباتی بیمار و از این دست، دلایلی است که می‌تواند هر جامعه‌ی سالمی را به سمت سقوط سوق دهد، چه‌رسد به جامعه‌ای که ما در آن زندگی می‌کن‌ایم.

دلایل بسیار دیگری هم در این زمینه وجود دارد که ذکر آن‌ها باعث اطاله‌ی مطلب می‌شود، از این رو از بر شمردن آن‌ها خودداری می‌کن‌ام.

نتیجه آن‌که جنبش سبز، مسیر درستی را پیش گرفته ولی در این مسیر، هم با موانع بسیاری مواجه است و هم نابلدی رهبران و فعالان سرعت پیش‌روی آن را کند کرده است، انتقادات درونی جنبش موجب بالندگی و رشد آن خواهد شد و لازم است که همه‌ی اعضای جامعه‌ی ایرانی برای رشد و گسترش آن تلاش کن‌اند. سنگ‌اندازی‌ها، کوته‌فکری‌ها و نزدیک‌بینی‌ها، در حاکمیت، مانع از رشد این حرکت نمی‌شود، تنها رشد آن را کند می‌کند ولی مصالح ملی ما حکم می‌کند که سران حکومت و یاران دور و نزدیک به‌جای مقابله با آن راه را بر آن هم‌وار تر کن‌اند.

این مطلب، به‌مرور زمان گسترش پیدا خواهد کرد.

مطالب مرتبط:

نقد ِ «نقد درونی» ِ ابطحی (۱)‏

نقد ِ «نقد درونی» ِ ابطحی (۲)‎

نقد ِ «نقد درونی» ِ ابطحی (۳)‎

آن‌چه در پیش می‌آید، قسمت سوم از این مجموعه یادداشت‌ها، در نقد نوشته‌ی ابطحی‌است. ایشان با بیان این‌که

«نقد مسئولان حکومتی بارها در برخورد با این حوادث از سوی طیف های مختلف مطرح شده است. اما اگر ما به نقد درونی جبهه اصلاحات در این حوادثی که اثرات دراز مدت آن برای نسل معاصر بسیار دردناک است نپردازیم، همواره در معرض آسیب و حذف شدن و به دست نیاوردن هیچ دست آوردی محکوم خواهیم بود. در این یادداشت به نکات نقد امیزی از این اتفاقات و تناقضات درحوادث روز 25 بهمن می پردازم. گرچه میدانم در این فضای غبار آلود نوشتن این ها که آن را حقیقت میدانم سخت است و عکس العمل هائی را بر می انگیزد. به همین دلیل برای شنیدن هر نقد منصفانه ای آماده ام.»

نوشته است:

۱. ماجرا از دعوت  آقایان کروبی و موسوی برای راهپیمائی حمایت از مردم مصر شروع شد. در دل همین دعوت نهقته است که سرنوشت سایر ملت ها برای آنان مهم است و نمی توان تنها به سرنوشت ملت ایران بسنده کرد. طبعا اگر سرنوشت سایر ملل پر اهمیت است، سرنوشت مردم فلسطین که مظلوم ترین مردم نیم قرن اخیر هستند دارای اهمیت فراوان تری است. طبیعتا مرز آشکاری بین این ایده و تفکر کسانی که شعار نه غزه نه لبنان را دادند وجود دارد. ضمن اینکه هیچکس انکار نمیکند که جنس انقلاب مردم مصر از جنس انقلاب اسلامی است که مردم ایران در سال 57 آن را تجربه کردند ودر آن خواستار تغییر نظام و رفتن شاه و حاکمیت شاهنشاهی بودند.

درباره‌ی این پاراگراف، پیش‌تر به تفصیل سخن گفته‌ام و گفته‌ام که این شعارها، که در تجمعات پس از «۲۵خرداد» سر داده شد، از خشم بی‌توجهی حکام به اعتراضات مردمی بوده است و نیازی به توضیح دوباره نی‌است.

البته این می‌تواند زمینه‌ای باشد برای اعلام حمایت جنبش سبز از ملت ستم‌دیده‌ی فلسطین، این بخش از سخنان آقای ابطحی که گفته‌اند: «طبعا اگر سرنوشت سایر ملل پر اهمیت است، سرنوشت مردم فلسطین که مظلوم ترین مردم نیم قرن اخیر هستند دارای اهمیت فراوان تری است.» می‌تواند نقد صحیحی به عمل‌کرد جنبش باشد، چه‌آن‌که نگاهی مسئولانه به‌شعار «نه غزه، نه لبنان» -که از بطن جنبش سبز برخواست و هم بر سر مردم غزه هوار شد و هم آوارش، جنبش سبز را بی‌نصیب نگذاشت-به ما نشان می‌دهد که آن شعار خطا بوده و رسم مسئولیت‌پذیری، پذیرش و جبران خطاست. حقیقت آن‌است که هرچند احساس سرخوردگی بر ما استیلا یافت، ولی ظلمی که بر ما می‌رود، ما را با همه‌ی مظلومان عالم در یک سو قرار می‌دهد، ما همه در ستم‌کش بودن مشترک‌ایم و باید که این را در عمل نیز نشان دهیم. حمایت از مردم مصر در حالی که شعار «نه غزه نه لبنان» سر می‌دهیم، حاکی از استاندارد دوگانه‌ای است. استانداردهای دوگانه، برای همه بد است، خواه مسئولان جمهوری اسلامی باشند که اعتراض را حق مردم مصر و تونس و بحرین و لیبی و … می‌دان‌اند و از مردم خویش دریغ می‌دارند، خواه در جنبش سبز باشد که یک روز شعار «نه غزه، نه لبنان» سر می‌دهد و روزی دیگر برای مردمان آزاده‌ی مصر هورا می‌کشد، ما هر دو دامن‌مان به این گناه آلوده است و بر گنه‌کرده است که توبه کند و سر به شرم‌ساری به زیر افکند و عذر بخواهد و در صدد جبران برآید، من نیز در این‌بند با آقای ابطحی هم‌سخن‌ام که جنبش در طرح این شعار، ره به خطا برده است. پس به عنوان یکی از هم‌راهان جنبش، هرچند که این شعار را سر نداده باش‌ام، گناه خویش را می‌پذیرم و از مردم غم‌خورده‌ی غزه، عذر می‌خواهم و برای این‌جبران، زین پس، تا جایی که بتوان‌ام در حمایت این آزاد مردمان خواهم نوشت و اگر کار دیگری از من برآید دریغ نخواهم کرد.

اما آقای ابطحی در ادامه‌ی مطلب‌شان اظهار داشته‌اند:

۲. اگر ادعا شود که دعوت به راهپیمائی برای حمایت از مردم مصر و تونس بهانه ای برای دعوت مردم به خیابانها بوده است، بلافاصله این سئوال مطرح میشود که هدف از کشاندن مردم به خیابانها چه میتواند باشد؟ حضور پرجمعیت  مردم در اعتراض به شیوه انتخابات در 25 خرداد 88 نمونه بارزی است که پشت این دعوت ها، هدف قابل اجرائی وجود نداشت. رهبرانی که همچنان ادعای حفظ نظام، پایبندی به قانون اساسی، تبعیت از خط نورانی امام خمینی را میکنند و دنبال اصلاح و نه انقلاب هستند و حتما نظام را قابل اصلاح میدانند که مخاطبان خود را به انقلاب و از بین بردن اصل نظام دعوت نمیکنند، راه حل خیابانی که مسیر انقلاب و سقوط هر نظامی است با این شعار ها کاملا متناقض است. راه حل اصلاح در همه  دنیا گفتگو و تعامل با دست اندرکاران حاکمیت هاست و نه مشابه سازی با حرکت هائی مثل حرکت مردم مصر که رسما خواستار سقوط نظام بودند.

لازم است تا پیش از پاسخ گفتن به این پاراگراف -که به نظر نگارنده، مرزهای نقد مصلحانه را در نوردیده و از ساحت انصاف خارج شده و تنه به تنه‌ی حملات رسانه‌ای صدا و سیما و فارس‌نیوز به جنبش، زده‌است- به بازنویسی آن بپردازم و در قالب چند سوال، به این پاراگراف پاسخ دهم.

• آقای ابطحی، در این بند، ابتدا اصل نیت حمایت از مردم فلسطین را زیر سوال برده‌اند و با فرض قرار دادن این گزاره که «دعوت به راهپیمائی برای حمایت از مردم مصر و تونس بهانه ای برای دعوت مردم به خیابانها بوده است»، جنبش را به دو رویی متهم می‌کند و این پیش‌فرض را در ذهن مخاطب می‌پروراند که آقایان موسوی و کروبی، با تقدیم نامه به وزارت کشور مبنی بر تقاضای مجوز راه‌پیمایی در حمایت از مردم مصر، مردم مصر را بهانه‌ای قرار داده‌اند تا مقصود دیگری را محقق کن‌اند و آن مقصود احتمالن «وزن‌کشی سیاسی، خودنمایی، اثبات این نکته به حاکمیت که «ما همه با هم هست‌ایم»، یا احیانن تلاش برای به‌زیر کشیدن دست‌گاه حاکم و از این دست» است. سپس ایشان بدون گسترش این خط تنها به‌این سوال اکتفا می‌کن‌اند که «هدف از کشاندن مردم به خیابانها چه میتواند باشد؟»
• گزاره‌ی دیگری که در این بند مطرح می‌شود، بی‌هدفی جنبش است، ابطحی می‌نویسد: «حضور پرجمعیت  مردم در اعتراض به شیوه انتخابات در 25 خرداد 88 نمونه بارزی است که پشت این دعوت ها، هدف قابل اجرائی وجود نداشت.»، به عبارتی آقای ابطحی قصد دارند با طرح این جمله، به جنبش یادآوری کن‌اند که کلی‌گویی، طرح خواسته‌های غیرقابل اندازه‌گیری و سازمان‌یافته نبودن شعارها، جنبش را دچار روزمرگی کرده و چون اهداف جنبش غیرقابل تحقق بوده، از یک سو باعث سرخورده‌گی هوادارن شده و از سوی دیگر، بدون دست‌آوردی مشخص، تنها هزینه‌هایی بر بدنه‌ی جنبش بار کرده است، ضمن این‌که مشخص نبودن جزئیات اهداف جنبش، منجر به این گمانه شده که این‌ها هدف‌شان چیزی نی‌است که می‌گوی‌اند، بلکه از این مسیر خواستار برافکندن جمهوری اسلامی هست‌اند. به عبارتی، اگر به‌جای طرح شعاری چون «یا حسین، میر حسین» و «یا مهدی، شیخ مهدی»، یک هدف مشخص مثل آزادی زندانیان سیاسی یا بازگشایی مطبوعات، اعلام می‌شد، هم آسیب کم‌تری داشت و هم حاکمیت بیم سرنگونی، به دل راه نمی‌داد و هم‌این‌که جنبش با به دست‌آوردن یک پیروزی، انسجام و دل‌خوشی خود را حفظ می‌کرد.
• در جمله‌ها‌ی بعدی، آقای ابطحی می‌نویسند: «رهبرانی که همچنان ادعای حفظ نظام، پایبندی به قانون اساسی، تبعیت از خط نورانی امام خمینی را میکنند و دنبال اصلاح و نه انقلاب هستند و حتما نظام را قابل اصلاح میدانند که مخاطبان خود را به انقلاب و از بین بردن اصل نظام دعوت نمیکنند، راه حل خیابانی که مسیر انقلاب و سقوط هر نظامی است با این شعار ها کاملا متناقض است. راه حل اصلاح در همه  دنیا گفتگو و تعامل با دست اندرکاران حاکمیت هاست و نه مشابه سازی با حرکت هائی مثل حرکت مردم مصر که رسما خواستار سقوط نظام بودند.» به‌عبارت دیگر، ایشان در این پاراگراف حضور معترضانه در خیابان‌ها را مترادف براندازی فرض می‌کن‌اند و این حضور را در حالی که سران جنبش، معتقد به قانون اساسی و اصلاح پذیری حاکمیت هست‌اند، در تعارض با اهداف جنبش می‌پندارند. ابطحی، سران جنبش را به «گفتگو و تعامل با دست اندرکاران حاکمیت» دعوت می‌کند و از «مشابه‌سازی با حرکت‌هایی مثل حرکت مردم مصر که رسما خواستار سقوط نظام بودند» پرهیزشان می‌دهد. براین‌اساس، آقای ابطحی، به طور کلی حضور خیابانی معترضان را اشتباه می‌داند، جنبش‌سبز را در صورت ادامه‌ی تظاهرات خیابانی، برانداز فرض می‌کند و سران جنبش را دچار تناقض در عمل و گفتار می‌خواند.

به این گزاره‌ها را در قالب سوالات زیر، در مطلب بعد پاسخ خواهم داد:

• آیا فعالان جنبش سبز و رهبران نمادین آن با طرح تقاضای راه‌پیمایی برای ۲۵ بهمن‌ماه، مقصودی غیر از حمایت از مردم مصر داشته‌اند؟
• در صورتی که مقصود جنبش چیزی غیر از حمایت از مردم مصر و تونس بوده است، آن‌ها چه بوده‌اند؟
• در صورتی که هدف جنبش براندازی نظام سیاسی بوده است، ابزار لازم برای این‌کار چی‌است و آیا در اختیار جنبش هست؟
• اهداف جنبش به‌طور مشخص چی‌است؟ آیا این اهداف قابل اجراست؟
• آیا به‌تر نی‌است که جنبش به سمت طرح خواسته‌های مشخص حرکت کند و از طرح کلیات بپرهیزد؟
• آیا جنبش به هیچ یک از اهداف‌اش نرسیده است؟
• آیا هر اعتراضی که از طریق حضور مردم در خیابان‌ها اتفاق بی‌افتد با هدف براندازی‌است؟
• آیا گفتگوی صرف با حاکمیت در جمهوری اسلامی می‌تواند منجر به اصلاح امور شود؟

این مطلب، به‌مرور زمان گسترش پیدا خواهد کرد.

مطالب مرتبط:

نقد ِ «نقد درونی» ِ ابطحی (۱)‏

نقد ِ «نقد درونی» ِ ابطحی (۲)‎

نقد ِ «نقد درونی» ِ ابطحی (۴)‎

دی‌روز، متن قسمت اول نقد ِ «نقد درونی» ابطحی را منتشر کردم و این متن را در ادامه‌ی متن پیشین، تقدیم‌تان می‌کن‌ام. ولی پیش از آن‌که به اصل متن بپردازیم، از آقای ابطحی به خاطر انتقادپذیری‌شان و قرار دادن پیوند به این مطلب در صفحه‌ی فیس‌بوک‌شان تشکر می‌کن‌ام.

آقای ابطحی، در ادامه‌ی مطلب «نقد درونی»، پاراگراف زیر را نوشته‌اند:

«دعوت به راهپیمائی 25 بهمن هم یکی از این اتفاقات پر تناقض بود. که آشنایان به سیاست میتوانستند با توجه به تجربه گذشته نتایج تلخ آن را پیش بینی کنند. وقتی چند ماه قبل آقای خاتمی صحبت از شرکت در انتخابات – با شرائطی که اعلام کردند- را میکند و یا تشکل بزرگی مثل مجمع روحانیون مبارز با حضور و ریاست آقای خاتمی در شب بیست و پنجم بهمن تشکیل جلسه میدهد و فقط در مورد حوادث مصر اظهار نظر میکند، نشانه این است که بخش مهمی از این جریان واقعیت های درست یا نا درست حاکمیت و جامعه را درک کرده است.»

بر اساس آن‌چه پیش‌تر نوشته‌ام، باور دارم که جنبش سبز، حرکتی اجتماعی-اصلاحی‌است که سودا و هوای ریاست ندارد و مقصودش از ادامه‌ی حیات، تنظیم و بهبود فرآیندهای حاکم برجامعه است، براندازی یا جای‌گزینی حکومت، منافع فعالان جنبش را تامین نمی‌کند و اصولن این جنبش، نمی‌تواند روی‌کرد انقلابی داشته باشد، در این زمینه بعدتر، فراخور نگاه و نگاشته‌ی آقای ابطحی بیش‌تر خواهم نوشت. اکنون برمی‌گردم به پاراگراف فوق و مطالب مطرح شده در آن: آقای ابطحی ادعا می‌کن‌اند که «دعوت به راهپیمائی 25 بهمن هم یکی از این اتفاقات پر تناقض بود. که آشنایان به سیاست میتوانستند با توجه به تجربه گذشته نتایج تلخ آن را پیش بینی کنند.»، بر اساس دیدگاه آقای ابطحی، راه‌پیمایی ۲۵ بهمن‌ماه، با شعارهایی چون «اجرای فانون اساسی» و «بازگشت به خط امام» در تعارض است، به عبارت دیگر، حامیان جنبش سبز به دو دسته‌ی «کسانی که رسما و بی رودربایستی خواستار سقوط نظام جمهوری اسلامی بودند» و «کسانی که پای انقلاب اسلامی و دفاع از آرمانهای اولیه آن محکم ایستاده بودند» تقسیم‌بندی می‌شود که جدا نشدن این دو دسته از یک‌دیگر به این شائبه دامن می‌زند که این‌هردو، خواهان براندازی حکومت‌اند و لازم است که «صادقانه مرزهای خود را از یکدیگر جدا» کن‌اند، از این‌رو، دعوت به راه‌پیمایی، با حضور آن دسته از معترضان که خواستار براندازی هست‌اند با قانون اساسی و خط امام تناقض دارد.

در این سخن که بخشی از بدنه‌ی جنبش سبز، خواهان براندازی جمهوری اسلامی است تردیدی نی‌است، با این‌حال، چنان‌چه پیش‌تر نیز اشاره کرده‌ام، سرکوب خشونت‌بار بدنه‌ی اصلی جنبش سبز، بخش وسیعی از فعالان این جنبش را هم‌چون کوه یخ، به زیر آب فرو برد، تا بخشی بیرون از آب بماند که عاصی‌تر و مهارناپذیرتر است، این بخش، البته اگر بدنه‌ی مسالمت‌جوتر فعال نباشد، نمی‌تواند ایستادگی کند و سر از آب بیرون بیاورد، اینان بر شانه‌های لایه‌های فعال ولی آرام جنبش ایستاده‌اند و سر از آب برون آورده‌اند، آقایان موسوی و کروبی نیز از این قاعده مستثنا نی‌است‌اند. اما انگ و ننگ ضد انقلاب بر دامن اینان نیز نمی‌نشیند چرا که با فرض اصلاح امور به نحوی که قانون اساسی مقرر داشته، رضایت این قشر نیز تامین می‌شود و به جای براندازی، از هواداران دموکراسی از نوعی جمهوری اسلامی خواهند شد.

همه‌ی مردمان جهان، چنان‌چه همه‌ی اشیاء تمایل به حفظ وضع موجود دارند، تمایل به حفظ وضع موجود دارند، اما آن‌چه که باعث ِ بر هم خوردن این وضع می‌شود و مردمان جهان را به تغییر متمایل می‌کند، ناموزون بودن، نامتعارف بودن و نا عادلانه بودن وضع موجود است، این وضعیت، که مایل‌ام از آن به «وضعیت بحران» تعبیر کن‌ام، نیرویی برمی‌سازد که از نیروی «تمایل به حفظ وضع موجود» بیش‌تر است، در تقابل این دو نیرو، امواجی شکل می‌گیرد که برخی را تنها سانتیمتری تکان می‌دهد و آنانی را که سبک‌بارترند به دوردست‌ها پرتاب می‌کند، چنین می‌شود که این موج، برخی‌را اصلاح‌طلب می‌کند و برخی را انقلابی، قدرت این نیرو اگر بسیار باشد، میزان انقلابی‌های جامعه را افزون می‌کند و اگر کم‌تر باشد، اصلاح‌طلبی در جامعه اکثریت پیدا می‌کند، آن‌اندک عاصی ِ تندخو که در برابر تانکی، دشنه بر می‌کشند (یادی از فیلم اخراجی‌های آقای ده‌نمکی هم کرده باش‌ایم) از باقی سبک‌بارتر بوده‌اند و این عیب و عار و ننگ نی‌است، بلکه بسیار قابل درک و لمس است و انسانی‌است، باید به‌دوش‌شان بار سنگین‌تری نهاد تا هر نسیمی سرآسیمه‌شان نکند و هر تندبادی، به سوی انقلاب نکشاندشان، اینان که چنین آتشین مزاج‌اند، زودتر از باقی آتش‌شان به خاکستر می‌نشیند.

اما برای جلوگیری از اطاله‌ی کلام، از تکرار پرهیز می‌کنم و در ادامه توجه‌تان را به نکته‌ای در این سخنان جلب می‌کن‌ام که به نظرم موقع انحراف از مسیر اصلاح است، هرچند که خویش را مصداق حق نمی‌دان‌ام و برآن‌ام که بی‌تردید امکان خطا در من هم هست، چنان‌که در همه هست. اما پیش‌شرط‌های آقای خاتمی برای شرکت اصلاح‌طلبان در انتخابات آتی، که به‌درستی، خواسته‌های جمع کثیری از ایرانیان در آن گنجانده شده بود، خواسته‌های جنبش سبز نیز هست، با این‌حال، بدون حضور و ظهور جنبش سبز، این خواسته‌ها، محقق نمی‌شود. شروط آقای خاتمی از این قرار بود:

• آزادی زندانیان و ایجاد فضای آزاد برای همه احزاب و گروهها و رفع محدودیت های نا به جا
• پای بندی همگان بخصوص مسئولان به قانون اساسی و اجرای همه جانبه و کامل آن بخصوص اهتمام به روح قانون اساسی
• فراهم آوردن سازوکاری برای برگزاری انتخابات سالم و آزاد. اگر این شرایط محقق شد تصمیم می گیریم که چگونه عمل کنیم
• انتخابات سالم ، حفظ سلامت در تمامی مراحل انتخابات از مقدمات تا نحوه تشخیص صلاحیتها ، حقوق کاندیداها در نظارت بر صندوقها و روند رای گیری و شمارش آرا است
• فراهم نکردن تمهیداتی که بر اساس آن اصلاح‌طلبان در معرض رای مردم قرار نگیرند
• نمی شود به جز یک سلیقه برای همه سلیقه ها انواع محدودیت ها را ایجاد و انواع اتهامات را ردیف کرد و بعد گفت آزادی و مردم سالاری وجود دارد
• نمی شود کسانی را که در جبهه ها بودند، هشت سال از انقلاب و مردم دفاع کردند و در کنار امام خدمات شایسته ای به نظام داشته اند را به اتهام دروغ ضدیت با نظام حبس یا حذف کرد
• حوزه تحقیق و تفحص و نظارت مجلس بر همه ارکان اعم از نظامی ، امنیتی ، سیاسی و حقوقی و غیره باشد
• ایستادگی در برابر اهانت‌ها و دروغ‌گویی‌ها

تجربه‌ی تاریخی تحولات اجتماعی، در سراسر جهان، از جمله ایران، اثبات کرده است که تغییرات ساختاری (برای مثال از ارباب-رعیتی به شهروندی و دولت-ملت) در جامعه، بدون درونی شدن این تحولات در بطن و بدنه‌ی جامعه، میسر نی‌است، به عبارتی، تلاش هشت‌ساله‌ی دولت اصلاحات، برای نهادینه شدن دموکراسی در ایران، به طبقه‌ی بی‌تجربه‌ای از دموکراسی‌خواهان منجر شده که اکنون در بستری به نام جنبش سبز، در حال تمرین دموکراسی‌اند، این نوع دموکراسی‌خواهی، در نهایت به بطن جامعه رسوخ کرده و با گفتگوهای متعددی که در بدنه‌ی جنبش سبز، پس از خرداد ۸۸ شکل گرفته، به سطوح قدرت سرایت خواهد کرد.

تردیدی در این نی‌است که ایران در حال گذار به دموکراسی است و هم‌آن‌طور که دکتر شریعتی در مقاله‌ی «نقش دین در تحولات اخیر» به‌آن اشاره کرده است، حتا اگر بهانه‌ی انتخابات، منجر به این موج دموکراسی‌خواهی نمی‌شد، دیرتر شاهد موج دیگری با عنوانی دیگر می‌بودیم، جنبش سبز، در حال تکوین است و با رشد این جنبش، متن جامعه، رفتارهای دموکراتیک خواهد آموخت و آن‌چه به متن جامعه سرایت کند، توسط هیچ حاکمی قابل تغییر نخواهد بود و در برابر خواسته‌های این جامعه، همه‌ی حکم‌رانان ناچار از تعظیم و کرنش خواهند بود، اما مدل از بالا به پایین که آقای ابطحی، در پاراگراف فوق به‌آن رهنمون می‌شوند، مدلی غیر اجرایی‌است، آن‌جا که می‌فرمایند: «وقتی چند ماه قبل آقای خاتمی صحبت از شرکت در انتخابات – با شرائطی که اعلام کردند- را میکند و یا تشکل بزرگی مثل مجمع روحانیون مبارز با حضور و ریاست آقای خاتمی در شب بیست و پنجم بهمن تشکیل جلسه میدهد و فقط در مورد حوادث مصر اظهار نظر میکند، نشانه این است که بخش مهمی از این جریان واقعیت های درست یا نا درست حاکمیت و جامعه را درک کرده است.».

به دیگر سخن، آقای ابطحی با این بند، خواسته یا ناخواسته، به تخطئه‌ی جنبش می‌پردازد و آن‌را مبتلا به درک نادرست از «واقعیت های درست یا نا درست حاکمیت و جامعه» ارزیابی می‌کند، ایشان پیش‌تر نیز گفته بودند: «کسانی که هزینه های دردناکی برای اهداف رهبران جنبش سبز داشتند نفهمیدند که خواست مشخص آنان چیست و بهترین راه برای رسیدن به آن خواسته ها چیست.». از منظر نگارنده، آقای ابطحی، راه صلاح را بازگشت اصلاح‌طلبان به قدرت می‌دان‌اند و بازگشت هواداران جنبش سبز به خانه. ایشان عقیده‌ دارند: آنانی که در مسیر تمرین دموکراسی، آسیب‌دیده‌اند، ره به خطا برده‌اند و می‌بایست به‌جای حضور خیابانی، خود را آماده‌ی حضوری دیگر در انتخابات می‌کردند، حالا آن‌که دموکراسی، تنها رای‌گیری نی‌است، راه رسیدن به جامعه‌ی دموکرات، تنها انتخاب صالحان نی‌است و نظارت بر صالحان، ممانعت از به‌خطا رفتن‌شان و در صورت لزوم، عزل صالحان ناکارآمد یا صالحان به خطا رفته نیز هست. درست این‌جاست که جنبش سبز اهمیت پیدا می‌کند و مشارکت همه‌گانی در تعیین سرنوشت جامعه معنی می‌دهد، این‌جاست که آزادی بیان و عقیده، آزادی مطبوعات، امکان تشکیل تشکل‌های سیاسی و اجتماعی، آزادی برگزاری اجتماعات و از این‌دست آزادی‌ها جامعه را به دموکراسی رهنمون می‌شود و هر آن‌کس که جامعه را به انتخاب صرف و سکوت پس از انتخاب فراخواند، نه تنها از مسیر اصلاح منحرف شده که حکم به دیکتاتوری و رای به قتل دموکراسی داده است، چنان‌چه گفت‌ام، آقای ابطحی نیز، به عمد و آگاهی یا سهو و غفلت، در چنین ورطه‌ای فرو غلتیده‌اند. امتداد جنبش سبز، مهم‌ترین فرصت تاریخ حاضر برای کسب تجربه‌ی دموکراسی، اصلاح فرآیندهای ناصحیح حاکم بر جامعه و تشکیل یک دموکراسی واقعی از پایین به بالاست. جنبش سبز به مردم ما آموخته است که به حاکمیت و دولت، خواه اصلاح‌طلب باشد یا اصول‌گرا، بدبین باشند و با دیده‌ی شک و تردید به همه‌ی رفتارهای قدرت‌مندان بنگرند و نعمتی بالاتر از این نی‌است که خود، جامعه را رو به صلاح می‌برد.

با این‌ها که گفت‌ام نتیجه می‌گیرم که خواسته‌ها و پیش‌شرط‌های آقای خاتمی، محقق نمی‌شود، مگر از مسیر نهادینه شدن دموکراسی در جامعه و جنبش سبز به‌ترین فرصت برای نهادینه شدن دموکراسی است. اگر نظارت عمومی و مشارکت همه‌گانی محقق نشود، هیچ حکومتی، علاقه‌ای به میدان‌دادن به رقیب خود ندارد و مادامی که مردمان در برابر این فریب‌کاری حکومت -که خود را دموکرات نشان می‌دهد، ولی رقیب را به لطایف‌الحیل یا به ضرب چماق از میدان به‌در می‌کند- ایستادگی نکن‌اند، اصلاح‌طلبان هرگز رخصت و فرصت بازگشت به حکومت و قدرت را نخواهند یافت.

این مطلب، به‌مرور زمان گسترش پیدا خواهد کرد.

مطالب مرتبط:

نقد ِ «نقد درونی» ِ ابطحی (۱)‎

نقد ِ «نقد درونی» ِ ابطحی (۳)‎

نقد ِ «نقد درونی» ِ ابطحی (۴)‎

ایشان در اولین پاراگراف از این متن، اظهار می‌کن‌اند که

«بعد از اتفاقات سال 88 و برخوردهائی که صورت گرفت، دو نکته اساسی در درون جبهه اصلاحات مغفول شد. یکی اینکه فاصله خواست و توقع خیلی از کسانی که خود را مخاطب جنبش سبز معرفی میکردند و خواستهای اعلام شده رهبران جنبش سبز بسیار زیاد شده بود. و متاسفانه نه کسانی که توقع سقوط نظام را داشتند و نه رهبرانی که خواستار اجرای قانون اساسی بودند و ادعای تبعیت از خط نورانی امام را میکردند، صادقانه مرزهای خود را از یکدیگر جدا نکردند و آنرا و لوازم آن را تبیین نکردند. نکته دیگر هم این بود که کسانی که هزینه های دردناکی برای اهداف رهبران جنبش سبز داشتند نفهمیدند که خواست مشخص آنان چیست و بهترین راه برای رسیدن به آن خواسته ها چیست.»

آقای ابطحی بدون در نظر گرفتن مقدماتی، جنبش سبز را یک‌سره با جریان سیاسی اصلاحات پیوند می‌زن‌اند. این اشتباه توسط بسیاری از سران نظام سیاسی جمهوری اسلامی، اصلاح‌طلبان و سبزها نیز، پیش از این تکرار شده است. حقیقت آن است که جنبش سبز، فارغ از خواسته‌ها و شعارهایی که مطرح کرده و در آن بر اجتماعی بودن جنبش تاکید کرده است، ماهیت سیاسی و قدرت‌طلبانه ندارد، این جنبش هرچند برآمده از یک فعالیت سیاسی، ذیل عنوان انتخابات، برای کسب قدرت است ولی، نمی‌تواند سیاسی باشد. چراکه نظام سیاسی جمهوری اسلامی، مبتنی بر بستر حقوقی‌ای به نام “قانون اساسی” شکل گرفته و در این بستر حقوقی، آزادی‌های مدنی، اعم از حق انتخاب، حق آزادی بیان، حق آزادی در انتخاب دین و سایر حقوق اساسی مستتر در این قانون، باید برای همه‌ی شهروندان محفوظ باشد و جنبش سبز، فارغ از این‌که کاندیدای‌اش چه‌کسی بوده، بر سلامت انتخابات تاکید می‌کند. شعارهایی چون «موسوی، کروبی، رای منو پس‌بگیر» از این جمله‌اند. به عبارتی جنبش، به نتیجه‌ی اعلام‌شده‌ی انتخابات دور دهم ریاست‌جمهوری اعتراض دارد و خواستار اصلاح نظام انتخاباتی‌است تا سلامت انتخابات که در قانون اساسی نیز برآن تاکید شده است، حفظ شود.

از سوی دیگر، ساخت‌یافته نبودن جنبش و نمایندگی نکردن از یک جریان یا حزب سیاسی، خود دلیل دیگری است بر این‌که جنبش ماهیتی سیاسی ندارد چه‌آن‌که جنبش‌های سیاسی، به‌نمایندگی و دعوت از سوی احزاب یا ائتلاف‌های سیاسی به میدان می‌آیند، توسط این گروه‌ها، سازماندهی می‌شوند و در نهایت، بیانیه‌ی این گروه‌ها را تایید می‌کن‌اند، حال‌آن‌که در جنبش سبز، مردم به‌دعوت یک‌دیگر به خیابان‌ها آمدند، به دیده‌ی شک به سلامت انتخابات نگاه‌کردند و شعارهای‌شان را در لحظه ساختند و هیچ بیانیه یا قطع‌نامه‌ای نیز صادر نکردند.

سرنداشتن جنبش نیز گواهی است بر این‌که جنبش به‌سمت کسب قدرت نرفته‌است و خصلت سیاسی ندارد. آقایان موسوی و کروبی، به دفعات بر این نکته تاکید کرده‌اند که جنبش پیش‌رو است و ما پی‌رو آن‌ایم. شاید لازم‌باشد برای تبیین این نکته، شاهد دیگری بیاورم: فرض‌کنید که رهبران نمادین جنبش، موسوی و کروبی، تن به مذاکره می‌داده و گفتگویی را با حکومت آغاز می‌کردند، این‌جا دو سوال شکل می‌گیرد:

۱. در این مذاکره چه‌چیزی پرداخت می‌شد و در ازای آن چه‌چیزی به دست می‌آمد؟ اصولن جنبش‌های اجتماعی، قادر به مذاکره نی‌است‌اند چه‌آن‌که در ازای چیزی که مطالبه می‌کنند، قادر به پرداخت متاعی نی‌است‌اند، مگر این‌که موسوی و کروبی، بخشی از حقوق ملت‌را در ازای بخش دیگری از حقوق‌ملت به حاکمیت می‌دادند، چه‌کسی به‌آنان چنین اختیاری داده‌است؟

۲. در صورتی که موسوی و کروبی، به نمایندگی از جنبش، گام در مجلسی می‌گذاشتند و در ازای بخشی از حقوق ملت، بخش دیگری را واگذار می‌کردند، چه ضمانتی وجود داشت که از سوی بدنه‌ی جنبش مقبول افتد؟ به نظر می‌رسد که سران جنبش، تا جایی می‌توان‌اند زبان این جنبش باشند که پی‌رو آن باشند، بی‌سر بودن، سرنوشت محتوم جنبش سبز است.

این مقاله‌ی دکتر سارا شریعتی را تحلیلی درست از واقعیت جنبش می‌شناس‌ام، بخوانید: نقش دین در تحولات اخیر

در این بخش از سخن می‌توان نتیجه گرفت که اصولن این بند از نظرات آقای ابطحی که گفته‌اند «بعد از اتفاقات سال 88 و برخوردهائی که صورت گرفت، دو نکته اساسی در درون جبهه اصلاحات مغفول شد» به‌کلی مخدوش است و اصل سخن‌گفتن از جنبش سبز به عنوان حرکتی درون اصلاحات، هم به جنبش آسیب می‌رساند و هم به جریان سیاسی اصلاحات. هم‌چنین می‌توان گفت که تیتر مطلب که «نقد درونی»است نیز خالی از محتواست. این جنبش تنها در مقیاس خودش قابل بررسی است و به هیچ‌یک از جریان‌های سیاسی وابسته‌گی ندارد، هر چند که اصلاح‌طلبان در پیش‌برد آن و اهداف‌اش بسیار موثر بوده باشند.

به اعتقاد نگارنده، تلاش بسیاری از سیاسیون برای آلوده کردن دامن جنبش به سیاست، از بن اشتباه بوده و هست، چرا که این‌جنبش نه ابزار لازم برای فعالیت سیاسی را دارد و نه خواسته‌های آن، از مسیر فعالیت سیاسی تحقق پیدا می‌کند. پس آقای ابطحی نباید توقع داشته باش‌اند که رهبران جنبش، دست به خط‌کشی و مرزبندی سیاسی بزن‌اند، این جنبش، برای حذف مرزها، از طریق توسعه‌ی دموکراسی در بطن جامعه تلاش می‌کند و البته از سیاسیون، فارغ از خط و مرز سیاسی‌شان یاری می‌گیرد، به هم‌این دلیل است که شخصیت‌هایی چون آقایان نوری‌زاد، مطهری و خزعلی نیز با وجود وابستگی‌شان به جریان سیاسی ِ اصولگرا، در جنبش مقبول واقع می‌شوند.

در پاسخ به نکته‌ی دوم (نکته دیگر هم این بود که کسانی که هزینه های دردناکی برای اهداف رهبران جنبش سبز داشتند نفهمیدند که خواست مشخص آنان چیست و بهترین راه برای رسیدن به آن خواسته ها چیست.) نیز باید گفت که خواست مشخص جنبش، هم‌آن‌طور که در بیانیه‌ها و آرای آقای موسوی مشخص است، «اجرای بدون تنازل قانون اساسی» است. اگر روح و مخ قانون اساسی که حقوق ملت را به درستی، آزادی بیان و عقیده، آزادی برگزاری تجمعات، آزادی نشر مطبوعات، سلامت انتخابات و … برمی‌شمارد، بدون خدشه، از جانب حاکمیت به مردم بازگردانده شود، خواسته‌های جنبش محقق می‌شود. پس جنبش می‌داند چه می‌خواهد و راه تحقق آن نیز، بیان خواسته‌ها از همه‌ی مسیرهای ممکن است.

ایشان هم‌چنین بیان داشته‌اند:

«اعتراضات از نتایج انتخابات ریاست جمهوری شروع شد. خواست اولیه بررسی نتایج انتخابات بود. کسانی که به تجربه تاریخی رفتار حاکمیت را می شناختند به خوبی میدانستند و پیش بینی میکردند که این نظام با پشتوانه نیروهای وفادارش پهن شدن در خیابان و مبارزات خیابانی را بر نمی تابد. تجربه عملی در روزهای عاشورا و 22 بهمن 88 هم نشان داده بود که جز آسیب جوانان و هتک حرمت های فراوان به همه مقدسات نتیجه دیگری ندارد. و مهمتر اینکه این رفتارها با خواست اجرای فانون اساسی و بازگشت به خط امام هیچ تناسبی نداشت. در این میان تکلیف دو دسته خیلی روشن بود. یکی کسانی که رسما و بی رودربایستی خواستار سقوط نظام جمهوری اسلامی بودند و دیگر کسانی که پای انقلاب اسلامی و دفاع از آرمانهای اولیه آن محکم ایستاده بودند. این دو طیف فاصله زمین تا آسمان را با یکدیگر در مبانی باید داشته باشند. مخلوط شدن این دو طیف  با این همه فاصله همه آرمانها و زندگی نسل فعلی را درهم ریخت.»

لازم است درباره‌ی مقدمه‌ی این پاراگراف توضیحاتی ارائه کنم، نظر آقای ابطحی بر این است که حاکمیت، «پهن شدن در خیابان و مبارزات خیابانی را بر نمی تابد»، این جمله، «پهن شدن در خیابان» که مترادف راه‌پیمایی‌است را در کنار «مبارزات خیابانی» قرار می‌دهد. باید توجه کرد که جنبش سبز، هم‌واره بر مسالمت‌آمیز بودن و دوری از خشونت تاکید کرده و در عمل نیز این را اثبات کرده‌است، پس نمی‌توان از عنوان «مبارزات خیابانی» برای این جنبش سودبرد و از این مسیر آن‌را نقد کرد، اما درباره‌ی «پهن شدن در خیابان» یا به عبارت صحیح‌تر، راه‌پیمایی، نیازی به یادآوری نی‌است که اصل ۲۷ قانون اساسی، به همه‌ی آحاد ملت ایران، فارغ از نژاد و زبان و مذهب‌شان حق تجمع و راه‌پیمایی داده است، به شرط آن‌که مسلحانه و یا مخل به مبانی اسلام نباشد، پس اگر حاکمیت، راه‌پیمایی را برنمی‌تابد، در حقیقت حق قانونی ملت را بر نتافته است که این ایراد به ملت وارد نی‌است و بر دامن جنبش سبز، از این مسیر گردی نمی‌نشیند و مسلم است که هوداران جنبش به دلیل علایق‌شان به حقوق اجتماعی و انسانی خویش -که در قانون اساسی نیز جزو حقوق اساسی ملت شمرده شده‌اند- لازم بوده علاوه بر موضوعی چون نتیجه‌ی انتخابات، بر حق مسلم‌شان مبنی بر آزادی تجمعات نیز تاکید کنند.

هم‌چنین در بند بالا، به «تجربه عملی در روزهای عاشورا و 22 بهمن 88» اشاره شده و نتیجه‌گیری شده که «جز آسیب جوانان و هتک حرمت های فراوان به همه مقدسات نتیجه دیگری ندارد. و مهمتر اینکه این رفتارها با خواست اجرای فانون اساسی و بازگشت به خط امام هیچ تناسبی نداشت.».

من به عنوان یکی از مدافعان جنبش سبز که از ۲۹ خرداد سال ۸۸، در هیچ‌یک از تجمعات شرکت نکردم، به نظرم می‌رسد که فراموش کردن تجمعات ۲۳ و ۲۵ خردادماه سال ۸۸ و جایگزین کردن آن با تجربه‌ی عاشورا و ۲۲بهمن، جفایی به جنبش سبز است. چه‌آن‌که جنبش سبز به سمت رادیکالیزم هدایت شد. به عبارت به‌تر، چنان‌چه حاکمیت، با بهره‌گیری از یک رویکرد مسئولیت‌طلبانه‌ی اجتماعی، به‌جای سرکوب همه‌ی هواداران جنبش، تنها با آن بخشی از افراد که تمایل به خشونت نشان می‌دادند، برخورد قانونی می‌کرد، هرگز حضور خیابانی جنبش سوی رادیکال به خود نمی‌گرفت، باید یادآور شد که حذف بخش مسالمت‌جوتر جنبش که به واسطه‌ی سرکوب‌های خشن، از حضور در خیابان سرباز زدند، نتیجه‌ی طبیعی‌ای چون حضور نیروهای رادیکال‌تر و مهارناپذیرتر به‌هم‌راه داشته است، ضمن این‌که شعارهایی چون «جمهوری ایرانی» و «نه‌غزه، نه لبنان»، یک واکنش احساسی و عصبی از سوی هواداران جنبش بود که احساس تحقیر شدگی‌شان را بروز می‌دادند، آن‌ها از بی‌مهری و بی‌توجهی حاکمان و رهبران جامعه، به خشم آمده بودند و با این شعارها سعی در جلب نظرها و نگاه‌ها به سوی خود را داشت‌اند، آن‌ها با این دست شعارها، حقوق ملت مظلومی چون فلسطین و شهروندان مظلوم‌تری چون اهالی غزه را ندیده نمی‌گرفت‌اند، بلکه به تاسی از آن مثل معروف که می‌گوید: «چراغی که به خانه رواست، به مسجد حرام است»، خواستار توجه مسئولان بودند تا ابتدا به درد و رنج شهروندان خویش رسیدگی کن‌اند و سپس به حقوق زایل شده‌ی ملت مظلوم فلسطین و جنایت‌های سبعانه‌ی رژیم خطرناک اسراییل بپردازند، یا لااقل، هم‌زمان به خواسته‌ها و نیازهای این بخش از جامعه نیز توجه کن‌اند.

در نگاه این قشر از جامعه‌ی ما حکومت‌ها، اولین و مهم‌ترین وظیفه‌ی‌شان حمایت از جامعه‌ای است که برآن حکم می‌ران‌اند و لازم است که این حمایت، بدون تبعیض برای همه‌ی شهروندان، به یک میزان باشد که اگر چنین شود، چرا به حمایت از ملت مظلوم و بی‌دفاع فلسطین نپردازند؟ مانیز با حکومت، در دفاع از مظلومان جهان، هم‌صدا و هم‌داستان‌ایم.

لازم می‌بین‌ام که باز به شعار «جمهوری ایرانی» بازگردم، در این شعار، اسلامیت جمهوری اسلامی ایران به چالش کشیده شده است، شاید بتوان با بی‌مسئولیتی تمام، سردهندگان این شعار را بی‌دین و ضددین خواند و به راحتی، هرگونه مسئولیت را از دوش حاکمیت برداشت و بر گرده‌ی هواداران جنبش گذاشت، اما اگر مسئولانه به این شعار بنگریم با این سوال مواجه می‌شویم که چرا این افراد مشکلات‌شان را از اسلام می‌دان‌اند؟ چرا به‌جای جمهوری اسلامی، جمهوری ایرانی می‌خواهند؟ به نظر می‌رسد که استفاده‌ی سو و نابه‌جا از اسلام برای حذف صدای منتقدین و مخالفان عمل‌کرد جمهوری اسلامی، این باور را در بدنه‌ی منتقدین جامعه ایجادکرده است که هرکس با جمهوری اسلامی مخالفتی کند و زبان به نقد این نظام سیاسی بگشاید، محکوم به دین‌ستیزی است و این طرز تفکر، از اسلام می‌آید، حال‌آن‌که سیره‌ی پیامبر و امامان شیعه چیزی جز این را نشان می‌دهد، آنان با مخالفان خود، حتا اگر بی‌دین بوده‌اند، چنین تندخو و بی‌مهر نبوده‌اند، این مردمان گمان برده‌اند که این نگاه، به اسلام ربطی ندارد و این حاکمان نظام جمهوری اسلامی هستند که چنین تفکر و چنین رویکردی را به اسلام افزوده‌اند، پس برای دفاع از ملت و اسلام لازم است که حکومتی تشکیل داد که نتواند پشت چهره‌ی اسلام، هر خطا و کم‌کاری‌ای را پنهان کند و به‌جای پناه‌بردن به مقدسات، دربرابر خواست ملت خویش متواضع باشد و به معنای واقعی کلمه خدمت‌گذاری کند، من با این شعار مخالف‌ام، ولی به‌این واقعیت ایمان دارم که اگر بزرگان جمهوری اسلامی، مهربانانه با مردم خویش برخورد کن‌اند و به گفته‌های این جماعت گوش بسپارند، محبوبیتی دو‌چندان حتا در میان مخالفان فعلی خویش خواهند یافت و از بحران‌ها به سلامت گذرخواهیم کرد، برای این‌کار به راستی، تنها راه نجات، «اجرای بدون تنازل قانون اساسی» است، تا همه‌گان به این باور برسند که به برکت جمهوری اسلامی همه‌گان با هم برابرند و تبعیضی نی‌است و آزادی‌های مشروع و قانونی‌شان هم‌واره محفوظ است.

پس هرچند شعارهای سرداده شده در روزهای اعتراض، گاه تند و گزنده بوده است ولی به روایت اسلام، «الاعمال بالنیات»، نیت‌های این گروه‌ها خیر بوده و هست، تنها لازم است تا حاکمیت به وظایف قانونی خویش عمل کند و با مردمان، از تندی و خشونت دست بکشد، که اگر چنین شود نه خواسته‌های مردم «با خواست اجرای فانون اساسی و بازگشت به خط امام» در تعارض است و نه دیگر کسی شعار «جمهوری ایرانی» یا «نه‌غزه نه لبنان» خواهد شنید.

اگر گفته‌های فوق را درست بدان‌ایم، جنبش سبز، جنبشی مدنی است که خواستار «اجرای بدون تنازل قانون اساسی» است و دیگر دو دسته‌ی «برانداز، هوادار» جمهوری اسلامی عینیت پیدا نمی‌کند و «فاصله زمین تا آسمان» این دو گروه با یکدیگر و «مخلوط شدن این دو طیف  با این همه فاصله، همه آرمانها و زندگی نسل فعلی را درهم» نمی‌ریزد.

این مطلب، به‌مرور زمان گسترش پیدا خواهد کرد.

مطالب مرتبط:

نقد ِ «نقد درونی» ِ ابطحی (۲)‎

نقد ِ «نقد درونی» ِ ابطحی (۳)

نقد ِ «نقد درونی» ِ ابطحی (۴)‎

تنها راه، ندیدن ِ اوست، ندیدن ِ خود است، خلسه‌است، مخدر است، به خواب‌آور روی خواهد آورد، آلپروزولام! هر چه که از خویش برون‌اش کشد و جذب ِ دیگری‌اش کند نیکوست، شعر می‌خواند، نقش می‌زند، کار می‌کند، تلاش می‌کند و اجتماعی می‌شود، متعلق می‌شود، از تعلقات پر می‌شود، رام می‌شود. اجتماع، افیون ِ انسان‌هاست.